Posts Tagged ‘ντάμα

26
Ιαν.
13

Σκάκι ή ντάμα (Αναλυτική ικανότητα και ευφυΐα)

Το παρακάτω αποτελεί απόσπασμα από το διήγημα «Τα Εγκλήματα της οδού Μοργκ» του Έντγκαρ Άλαν Πόε (μετάφραση: Ντενίζ Ρώντα). Οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου.

[…] Η ικανότητα ανάλυσης μπορεί να ενισχυθεί σημαντικά με τη μελέτη των μαθηματικών και ιδιαίτερα με τον ανώτατο κλάδο τους, ο οποίος καταχρηστικά και μόνο εξαιτίας των αντίστροφων πράξεών του έχει ονομαστεί «ανάλυση». Ωστόσο η πράξη του υπολογισμού δεν αποτελεί οπωσδήποτε ανάλυση. Ένας σκακιστής, για παράδειγμα, υπολογίζει χωρίς να καταβάλλει προσπάθεια να αναλύσει. Επομένως, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η επίδραση που ασκεί το σκάκι στη διαμόρφωση του πνεύματος έχει παρανοηθεί κατά πολύ. δεν γράφω εδώ καμιά πραγματεία, απλώς τυχαίες, ως επί το πλείστον, παρατηρήσεις. Με αυτή την ευκαιρία, λοιπόν, θα ήθελα να πω ότι πιστεύω πως οι ανώτερες νοητικές δυνάμεις ασκούνται πιο αποφασιστικά και πιο ωφέλιμα στο ανεπιτήδευτο παιχνίδι της ντάμας, παρά στην εξεζητημένη επιπολαιότητα του σκακιού. Στο τελευταίο, όπου τα πιόνια κάνουν διαφορετικές και ιδιόρρυθμες κινήσεις, οι οποίες έχουν ποικίλες και μεταβλητές αξίες, κάτι που είναι απλώς πολύπλοκο εκλαμβάνεται εσφαλμένα (και όχι σπάνια) ως βαθυστόχαστο. Στο σκάκι απαιτείται τεράστια προσοχή. Αν ο παίκτης χαλαρώσει για μια στιγμή, θα κάνει κάποια απροσεξία, η οποία θα οδηγήσει σε μερική απώλεια ή στην ήττα. Καθώς οι πιθανές κινήσεις είναι όχι μόνο πολλαπλές, αλλά και αλληλοεμπλεκόμενες, οι πιθανότητες για τέτοιου είδους απροσεξίες πολλαπλασιάζονται· και, εννιά στις δέκα περιπτώσεις, ο παίκτης που κερδίζει δεν είναι ο πιο ευφυής, αλλά εκείνος που συγκεντρώνεται περισσότερο. Στην ντάμα, αντίθετα, όπου οι κινήσεις είναι μοναδικές και δεν έχουν παρά ελάχιστες παραλλαγές, οι πιθανότητες απροσεξίας μειώνονται και, καθώς δεν απαιτείται μεγάλη προσοχή, τα όποια πλεονεκτήματα αποκομίζει η κάθε πλευρά οφείλονται στην ανώτερη ευφυΐα. Για να γίνω πιο σαφής, ας υποθέσουμε ότι έχουμε μια παρτίδα ντάμας, όπου τα μόνα πιόνια που έχουν απομείνει είναι τέσσερις βασιλιάδες και όπου, φυσικά, δεν αναμένεται καμιά αβλεψία. Είναι προφανές ότι εδώ η νίκη θα κριθεί (εφόσον οι παίκτες είναι ισάξιοι) μόνο από κάποια ευρηματική κίνηση, που θα είναι αποτέλεσμα διανοητικής προσπάθειας. Στερούμενος κοινής επινοητικότητας, ο αναλυτής εισβάλλει στο πνεύμα του αντιπάλου του, ταυτίζεται μαζί του και μ’ αυτόν τον τρόπο διαβλέπει συνήθως τις μοναδικές μεθόδους (μερικές φορές τόσο παράδοξα απλές) οι οποίες μπορεί να παρασύρουν σε κάποιο λάθος ή να οδηγήσουν σε κακό υπολογισμό.

[…]

Η αναλυτική ικανότητα δεν πρέπει να συγχέεται με την απλή ευφυΐα· γιατί, ενώ ο αναλυτής είναι απαραίτητα ευφυής, ο ευφυής άνθρωπος είναι συχνά εντυπωσιακά ανίκανος για οποιαδήποτε ανάλυση. Η ικανότητα για λογικούς συνδυασμούς και συμπεράσματα, με την οποία εκδηλώνεται συνήθως η ευφυΐα και την οποία οι φρενολόγοι (εσφαλμένα, πιστεύω) αποδίδουν σ’ ένα ξεχωριστό όργανο, θεωρώντας την πρωτόγονη λειτουργία, έχει παρατηρηθεί τόσο συχνά σε άτομα με διανοητικό επίπεδο που, κατά τ’ άλλα, πλησίαζε την ηλιθιότητα, ώστε να προκαλέσει κάποιες γενικές παρατηρήσεις των συγγραφέων περί ηθικής. Η διαφορά ματαξύ ευφυΐας και αναλυτικής ικανότητα είναι όντως πολύ μεγαλύτερη από τη διαφορά μεταξύ φαντασιοπληξίας και φαντασίας, αν και η αναλογία έχει τον ίδιο χαρακτήρα. Διαπιστώνουμε, πράγματι, ότι οι ευφυείς άνθρωποι είναι πάντοτε φαντασιόπληκτοι και ότι οι πραγματικά ευφάνταστοι δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να αναλύουν.

Διαβάστε:

Ένα όνειρο μέσα σε όνειρο, ποίημα του Edgar Allan Poe.

Το διάβασμα βλάπτει σοβαρά τη βλακεία.

Ακούστε:

Μια παρτίδα σκάκι με τον Γεράσιμο Ανδρεάτο.

Το τραγούδι του Αλκίνοου Ιωαννίδη για τον Edgar Allan Poe.




Αρχείο δημοσιεύσεων

indiego

Sternenwandler

Ακούστε το βίντεο κλαμπ The Podcast

Mix Grill Βίντεο κλαμπ The Podcast

Το Lagrimas de oro στο Mixcloud

Το ραδιόφωνο του Lagrimas de oro

Το αρχείο της Blogovision 2012

Το αρχείο της Blogovision 2013


Αρέσει σε %d bloggers: