29
Apr
11

Η κατά Σαραμάγκου Παλαιά Διαθήκη

Το βιβλίο του Ζοζέ Σαραμάγκου δεν έπεσε τυχαία στα χέρια μου. Είχα μόλις διαβάσει το υπέροχο «Περί Τυφλότητας» (που μεταφέρθηκε στο σινεμά το 2008 με μέτρια αποτελέσματά) και είχα μαγευτεί τόσο από το περιεχόμενο και τις ιδέες του νομπελίστα Πορτογάλου συγγραφέα όσο και από τον ιδιαίτερο τρόπο γραφής του (που αποδόθηκε εξαιρετικά από τη μετάφραση της Αθηνάς Ψυλλιά). Η πιο πρόσφατη κυκλοφορία του στα ελληνικά (που έμελλε να είναι και το κύκνειο άσμα του – πέθανε τον Ιούνιο του 2010) ήταν ο «Κάιν». Η αλήθεια είναι ότι διανύω μια περίοδο θρησκευτικής αναζήτησης και ενδοσκόπησης για τα θέματα της πίστης, οπότε το θέμα φαινόταν ιδιαίτερα ελκυστικό.

Διαβάζοντας το οπισθόφυλλο σχηματίζει κανείς την ιδέα ότι πρόκειται για μια “ελεύθερη διασκευή” της Βίβλου. Οι κύριοι πρωταγωνιστές είναι  ο Θεός και ο Κάιν που βρίσκονται σε μια ιδιότυπη αντιπαράθεση. Ο Θεός παρουσιάζεται ως εγωιστής νάρκισσος με μια εξαιρετικά ευέλικτη συνείδηση, που συμφωνεί μαζί του ό,τι κι αν αυτός κάνει. Από την άλλη, ο Κάιν αποτελεί τον πρώτο αντάρτη, ένα από τα δημιουργήματα του Θεού που επαναστατεί και διεκδικεί την ελευθερία του. Η ιδέα της ελεύθερης βούλησης ιδωμένη μέσα από το πρίσμα του χριστιανικού κηρύγματος τίθεται υπό αμφισβήτηση. Υφίσταται πραγματικά το δικαίωμα επιλογής ανάμεσα στο Καλό και το Κακό, ανάμεσα στον Παράδεισο και την Κόλαση; Πώς καθορίζεται και αξιολογείται η κάθε πράξη ενός ανθρώπου, ακόμα και αν υποτεθεί ότι αποτελεί υπόδειγμα καλού Χριστιανού;

Ο «Κάιν» δεν απαντά σε κανένα ερώτημα. Ακόμα χειρότερα˙ δημιουργεί πολύ περισσότερα. Ο αναγνώστης πρέπει να ξεπεράσει το αρχικό μούδιασμα που μπορεί να προκαλέσει στα χρηστά χριστιανικά ήθη η διεξαγωγή ενός διαλόγου Θεού-ανθρώπου όπου και οι δυο συμμετέχουν ως ισότιμοι συνομιλητές. Εν συνεχεία, έρχεται η δοκιμασία με το ξαναγράψιμο της Βίβλου, όπου πολλά από τα περιστατικά (η καταστροφή των Σοδόμων, η θυσία του Ισαάκ, ο πύργος της Βαβέλ, η δοκιμασία του Ιώβ κ.ά. ) εξετάζονται με κριτική διάθεση χρεώνοντας στο Θεό ίσο – αν όχι μεγαλύτερο – μερίδιο ευθύνης. Η γλώσσα του Σαραμάγκου είναι αιρετική, θρασεία και ενοχλητική σε αρκετά σημεία ακόμα και για το μετριοπαθή αναγνώστη. Το χιούμορ εμπλέκεται με την ειρωνεία και ο σαρκασμός με την υπερβολή.

Πολλά αλλάζουν όμως στο όντως απρόβλεπτο (όπως υπόσχεται το οπισθόφυλλο) τέλος του βιβλίου. Όσο κι αν ο συγγραφέας στις πρώτες 150 σελίδες παρουσιάζεται άθεος, στις τελευταίες σελίδες υποβόσκει μια άδηλη επιθυμία για κάποια πίστη (ή αλλιώς “νοσταλγία για μια πίστη”, όπως είχε πει ο Παζολίνι). Γιατί ο άνθρωπος έχει την ικανότητα να μετατρέπει τη δύναμη του σε καταστροφή. Γιατί θα βόλευε ακόμα και τους άθεους να υπήρχε ένας Θεός υπεύθυνος για τα πάντα.

Το δίλημμα λοιπόν που εξετάζεται στο βιβλίο δεν είναι αν υπάρχει Θεός ή όχι, αλλά σε ποιο βαθμό Αυτός επηρεάζει τις επιλογές των ανθρώπων και την αυτοδιάθεσή τους. Ο εσωτερικός διάλογος – όσο βαθιά ή μη κι αν είναι η πίστη για την ύπαρξη του – μόνο εποικοδομητικός μπορεί να είναι. Κι ο «Κάιν» του Σαραμάγκου αποτελεί την ιδανική αφορμή για να ξεκινήσει (ή να συνεχιστεί) η αναζήτηση του Θεού καθώς και μια χρυσή ευκαιρία να γνωρίσει κάποιος το έργο του προσφάτως αποθανόντα συγγραφέα. Εξάλλου η ιστορία των ανθρώπων είναι η ιστορία της ασυνεννοησίας τους με το Θεό – ούτε αυτός καταλαβαίνει εμάς, ούτε εμείς εκείνον.


0 Responses to “Η κατά Σαραμάγκου Παλαιά Διαθήκη”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Μέχρι να αποχωρήσει και ο τελευταίος, ξένος ή μη, εκπρόσωπος κάθε τρόικας, η Ελλάδα είναι μια χώρα υπό κατοχή.

indiego

Sternenwandler

Αρχείο δημοσιεύσεων

Το Lagrimas de oro στο Mixcloud

Το ραδιόφωνο του Lagrimas de oro

Το αρχείο της Blogovision 2012

Το αρχείο της Blogovision 2013


cheworldtour

nine months around the world with the che brothers

Kollect-news

ενημέρωση και ειδησεογραφία

guteshoerenistwichtig

das gehört gehört

ΣΙΝΕ ΜΕΛΙΝΑ

ΔΗΜΟΤΙΚΟΣ ΘΕΡΙΝΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ 65, ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑ

Punk Archaeology

A collaborative exploration of the links between archaeology and the musical underground of Punk and New Wave

TIME

Current & Breaking News | National & World Updates

Sunday Freakshow

Radio show & Music blog

η Λέσχη

φτιάχνοντας τα τετράδια της ανυπότακτης θεωρίας

nemmblog

Music For Everyone - a North East England based 'all genre' music blog

Santa Sangre

blissful nightmares & mechanical dreams

Το σχολείο της φύσης και των χρωμάτων..

Δημοτικό Σχολείο και Νηπιαγωγείο Φουρφουρά

Stavros Mavroudeas Blog

The personal blog of S.Mavroudeas

n o w h e r e

no/where or now/here?

ΓΙΑΝΗΣ ΒΑΡΟΥΦΑΚΗΣ

Υποψήφιος Β' Αθηνών με τον ΣΥΡΙΖΑ: ΣΚΕΨΕΙΣ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΚΑΛΠΕΣ ΤΗΣ 25ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ

Yanis Varoufakis

thoughts for the post-2008 world

a closer listen

A home for instrumental and experimental music.

OMADEON

Creative Work of Multiple Forms!

FRACTURED AIR

The universe is making music all the time

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΟ ΚΑΤΟΙΚΩΝ Ν.Φ.-Ν.Χ.

Για την υπεράσπιση του Άλσους και της πόλης

Lumen

Audio / Visual artist. Based in Bristol UK

ΟΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΝΑΔΕΛΦΩΝ

Μια εκδοτική προσπάθεια από τους εργαζόμενους στο χώρο του βιβλίου

Η Μαγική Φωνή

“There is no greater agony than bearing an untold story inside you.”

πολύφημος 2.0

στους τυφλούς βασιλεύουν οι μονόφθαλμοι

iphigeneia panetsou

A fine WordPress.com site

Sound Advice

Music Reviews

Ο μΙκρος Μιχαλης

...σκέφτηκε και έγραψε...

Σύλλογος Ιντιφάντα

Για την Αλληλεγγύη στον Παλαιστινιακό Λαό

Χρονοντούλαπο

Παύλου Παπανότη, συνταξιούχου εκπαιδευτικού.

Blackspin

" ...and still spinning with the times"

JailGoldenDawn

Για την Πολιτική Αγωγή του αντιφασιστικού κινήματος

A Plus Authors

Book Blogging from a Guy's Perspective

AIXMH

έκδοση αναρχικού λόγου

Βασιλική Σιούτη

Δημοσιογραφικό ημερολόγιο

valuewhatworths

Just another WordPress.com site

Ε.Λ.Σ.Α.Λ.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

tolmima

"Οι καιροί ου μενετοί" Θουκυδίδης

Dimitris Melicertes

I don't write, I touch without touching.

Redflecteur

About Art and Politics

histoires_μinimales

ιστορίες μινιμάλ καθημερινής τρέλας

Snippets of Suomi

pensieri, parole, opere e omissioni di un italiano ad Helsinki

Toutestin Magazine

Art Feedback Machine

Τα Νέα του Βελγίου

Σουρεαλιστική Επιθεώρηση Πολιτισμού

Αρέσει σε %d bloggers: