22
Ιολ.
20

«Περιπλανώμενη Γη»: Είναι κάτι περισσότερο από «κινέζικο Χόλιγουντ»;

Η κινέζικη ταινία επιστημονικής φαντασίας «Περιπλανώμενη Γη» (διεθνής τίτλος:“The Wandering Earth”) διαθέτει όλα τα προαπαιτούμενα ενός χολιγουντιανού μπλοκμπάστερ με μια επίγευση κινέζικης πρωτοπορίας. Από τα τέλη Απριλίου 2019 είναι διαθέσιμη στο Netflix. Άραγε αξίζει να της αφιερώσετε δύο ώρες από τη ζωή σας;
Λίγα λόγια για την υπόθεση
Βρισκόμαστε στο έτος 2061 και ο Ήλιος έχει πάψει να είναι σύμμαχος της ζωής μας όπως τον γνωρίζουμε. Η παγκόσμια κυβέρνηση έχει θέσει σε εφαρμογή ένα φιλόδοξο σχέδιο για την μετακίνηση του πλανήτη μας στο Άλφα Κενταύρου μέσω υπερκινητήρων. Κατά τη διάρκεια αυτού του ταξιδιού καταστροφικά καιρικά φαινόμενα μαστίζουν την επιφάνεια της Γης, που υποχρεώνουν τον πληθυσμός να βρει καταφύγιο σε υπόγειες πολιτείες.
Τα τελευταία δεκαεφτά χρόνια ο αστροναύτης Liu Peiqiang βρίσκεται στον διαστημικό σταθμό που φροντίζει για την σωστή πλοήγηση του πλανήτη μας. Πίσω στη Γη, ο γιος του Peiqiang αποφασίζει να γιορτάσει τον κινέζικο νέο χρόνο με ένα ταξίδι στην επιφάνεια. Όμως, καθώς η Γη πλησιάζει τον Δία, παγιδεύεται στο βαρυτικό του πεδίο και αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση για να αποφευχθεί η σύγκρουση που θα σημάνει το οριστικό της τέλος.
Wandering Earth Rockets
Αν έπρεπε να κατονομάσω σύγχρονους Κινέζους σκηνοθέτες, δύσκολα θα έφτανα πέρα από τον Ang Lee και τον Zhang Yimou. Παλιές καραβάνες κι οι δυο τους. Ο μεν Lee βρίσκεται εδώ και χρόνια στο Χόλιγουντ, ενώ το “The Great Wall” του 2016 μού γέννησε αμφιβολίες, αν ο Yimou μπορεί να ξαναφτάσει στο επίπεδο παλαιότερων ταινιών του. Ίσως το φετινό του “Shadow” να με κάνει να αλλάξω γνώμη.
Ο νεαρός Frant Gwo σίγουρα δεν ανήκει στα μεγάλα ονόματα της κινεζικής κινηματογραφικής βιομηχανίας. Η «Περιπλανώμενη Γη» αποτέλεσε ένα στοίχημα τόσο για τον ίδιο, όσο και για όσους τον εμπιστεύτηκαν. Ο Gwo παρέλαβε ένα σενάριο βασισμένο σε έργο ενός από τους σπουδαιότερους σύγχρονους συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας και ένα αξιοσέβαστο μπάτζετ 50 εκατομμυρίων δολαρίων. Παρέδωσε μια ταινία που κατέγραψε ιστορικά νούμερα όχι μόνο στο κινέζικο, αλλά και στο παγκόσμιο box office. Κάπως έτσι, το Netflix, που παρεμπιπτόντως δεν λειτουργεί –τουλάχιστον όχι νόμιμα– στην Κίνα, αγόρασε τα δικαιώματα της ταινίας και την σέρβιρε στους θεατές ανά την Γη.

Wandering_Earth_Chinese_Poster

Ενδεχομένως να έχετε ακουστά το βιβλίο επιστημονικής φαντασίας «Το πρόβλημα των τριών σωμάτων» του Κινέζου συγγραφέα Liu Cixin, το οποίο κυκλοφορεί στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Sελίνι (και αναμένεται να δούμε στον κινηματογράφο). Η «Περιπλανώμενη Γη» βασίζεται στο ομώνυμο διήγημα του Cixin. Ωστόσο, η υπόθεση έχει υποστεί τόσο ριζικές αλλαγές που την καθιστούν σχεδόν αγνώριστη. Το σενάριο είναι ελαφρώς ακατανόητο έως σαχλό, καθώς οι ήρωες ωθούνται σε αψυχολόγητες επιλογές με μοναδικό στόχο να προαχθεί η δράση. Επίσης, το μοντάζ παρουσιάζει κενά και λογικά άλματα, αποκαλύπτοντας σεναριακές προσαρμογές της τελευταίας στιγμής. Σε ορισμένες σκηνές μοιάζει απλώς με ακόμα μια χολιγουντιανή ταινία καταστροφής και το μόνο που τη διαφοροποιεί είναι η εξωτερική εμφάνιση των πρωταγωνιστών της και η γλώσσα που μιλούν.
Κατά τη γνώμη μου, άλλο ένα σοβαρό μειονέκτημα της ταινίας αποτελεί η αίσθηση του χρόνου. Σίγουρα δεν περιμένουμε απόλυτη επιστημονική πιστότητα, γι’ αυτό δεν θα μπω καν στη συζήτηση περί σωστού και λάθους. Ωστόσο, τα γεγονότα που περιγράφονται δεν γίνεται να λάβουν χώρα στις παρουσιαζόμενες χρονικές κλίμακες. Και ξεπερνώ το ότι ο Ήλιος χρειάζεται ακόμα περί τα 5 δισεκατομμύρια χρόνια ζωής μέχρι να μετατραπεί σε Κόκκινο Γίγαντα και να πυροδοτήσει όσα περιγράφονται. Στέκομαι κυρίως στο γεγονός που βρίσκεται στο επίκεντρο της ταινίας, δηλαδή στην χρήση του βαρυτικού πεδίου του Δία για να μπορέσει η Γη να ξεφύγει από το Ηλιακό μας Σύστημα. Η ιδέα δεν είναι καινούργια. Για την ακρίβεια, τα διαστημόπλοια Voyager 1 και 2, οι ανθρώπινες δημιουργίες που έχουν ταξιδέψει μακρύτερα από κάθε άλλη στην ιστορία της ανθρωπότητας, χρησιμοποίησαν αυτή την τεχνική την δεκαετία του 1970. Ωστόσο, η τεχνική απαιτεί μέρες, αν όχι εβδομάδες, για ταχύτητες διαστημοπλοίων, ενώ στην ταινία δίνεται η εντύπωση ότι ολόκληρος ο πλανήτης μας παγιδεύεται μέσα σε μερικά λεπτά. Η διαχείριση του κινηματογραφικού χρόνου αποτελεί πάντα μια πρόκληση για έναν δημιουργό. Ο αγαπημένος μου Alfred Hitchcock είχε παραδώσει μαθήματα στο “Rope” (ελληνικός τίτλος: «Ο Βρόχος») για το πώς μπορεί να «απλωθεί» ο κινηματογραφικός χρόνος. Ο Frant Gwo σίγουρα δεν χρησιμοποιεί τέτοιες «φαντεζί» τεχνικές, όπως έκανε ο Iñárritu στο “Birdman”. Ο κινηματογράφος της ψυχαγωγίας δεν χρειάζεται να γίνεται τεχνικά περίπλοκος. Παρόλα αυτά, οφείλει να μεταδίδει την αίσθηση της επιτακτικότητας στα γεγονότα που πυροδοτούν την πλοκή του. Για να το εκφράσω πιο απλά, δεν γίνεται ο αγώνας ταχύτητας μιας χελώνας να εξομοιώνεται με τη φόρμουλα 1.
Wandering Earth Astronaut
Μετά από τα παραπάνω, δικαίως θα υποθέσατε ότι απαντάω αρνητικά στο αρχικό ερώτημα. Κι όμως όχι. Η «Περιπλανώμενη Γη» αξίζει κάθε λεπτό που θα της αφιερώσετε. Καταρχάς, αποτελεί ξεκάθαρα μια προσεγμένη «ταινία για τις μάζες» χωρίς συμπλέγματα ενοχής. Συχνά βλέπουμε ταινίες που θα ήθελαν να είναι κάτι διαφορετικό από αυτό που είναι. Θα ήταν ακριβές να χαρακτηρίσουμε την «Περιπλανώμενη Γη» ως «κινέζικο Χόλιγουντ», αλλά θα αποτελούσε μόνο την μία όψη του νομίσματος. Η άλλη όψη αποκαλύπτει μια ιδέα που σπανίως απαντάται στην αμερικάνικη κινηματογραφική βιομηχανία του θεάματος: την αίσθηση της συλλογικότητας. Τα προβλήματα που θα αντιμετωπίσει η ανθρωπότητα στο κοντινό μέλλον δεν θα κάνουν διαχωρισμούς ανάμεσα σε έθνη και κράτη. Ήδη η κλιματική αλλαγή έχει κινητοποιήσει πρωτοβουλίες που, πέρα από την αναγκαιότητα άμεσης δράσης, προσπαθούν να αναδείξουν την υποχρέωσή μας να σταθούμε ενωμένοι. Στα λόγια είναι εύκολο και συνάμα το «όλοι μαζί μπορούμε» ακούγεται συχνά γελοίο –ανάλογα με το ποιοι το επικαλούνται–, μα εν τέλει είναι η απόλυτη πραγματικότητα. Η «Περιπλανώμενη Γη» οραματίζεται μια ανθρωπότητα ενωμένη και μια λύση που δεν θα βασίζεται σε υπερήωες και από μηχανής θεούς, αλλά σε κάθε μικρό λιθαράκι κάθε ανθρώπου ανεξάρτητα από την καταγωγή, την ηλικία και το φύλο του. Ουτοπικό; Μάλλον ναι, μα αυτός είναι ένας από τους λόγους που λατρεύουμε τον κινηματογράφο.
Όπως οι περισσότερες ταινίες επιστημονικής φαντασίας, η «Περιπλανώμενη Γη» έχει αναφορές στο «2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος». Αμφισβητεί ανοιχτά την καθολική υποταγή στην τεχνητή νοημοσύνη, η οποία ήδη ελέγχει τα σπίτια μας και σύντομα ενδεχομένως να ελέγχει και την μοίρα μας. Τα οπτικά εφέ, τα οποία επαίνεσε και ο James Cameron, αποδεικνύονται άξια της εποχής τους και θα σας κάνουν να εύχεστε να τα απολαμβάνατε σε μεγαλύτερη οθόνη.
Wandering Earth
Σε μια χρονιά που ξεκίνησε με την Κίνα να γίνεται η πρώτη χώρα που προσγειώνει επιτυχώς σκάφος της στην «σκοτεινή» πλευρά της Σελήνης (δηλαδή στην πλευρά της Σελήνης που δεν είναι ποτέ ορατή από τη Γη) και να αποκαλύπτει τα σχέδιά της για αποστολή στον Άρη, μόνο τυχαία δεν θεωρώ την κυκλοφορία της «Περιπλανώμενης Γης». Η σύγχρονη κούρσα του διαστήματος δεν αποτελεί παιχνίδι δύο μόνο αντιπάλων και οι ισορροπίες είναι ιδιαιτέρως λεπτές, κυρίως λόγω της εμπλοκής του ιδιωτικού τομέα (π.χ. η SpaceX του Elon Musk και η Blue Sky του Jeff Bezos). Η Κίνα εξαπλώνεται, σχεδιάζει στρατηγικές κινήσεις και επενδύει εκεί που άλλοι υποχωρούν. Για παράδειγμα, ενώ οι ΗΠΑ πρόκειται μετά το 2024 να σταματήσουν την χρηματοδότηση του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού (στον οποίο δεν συμμετέχει η Κίνα), η Κίνα βρίσκεται στα τελευταία στάδια υλοποίησης ενός νέου διαστημικού σταθμού, που αναμένεται να είναι έτοιμος το 2022. Μάλιστα ο Κινέζικος Διαστημικός Σταθμός θα στεγάσει πειράματα από 17 διαφορετικά έθνη, υποστηρίζοντας εμπράκτως την εικόνα της «ενωμένης ανθρωπότητας» που προβάλλει η «Περιπλανώμενη Γη».
Wandering Earth Heroes
Μάλλον η ανθρωπότητα θα χρειαστεί να εγκαταλείψει τη Γη, αντί να την μετακινήσει. Και πιθανότατα οι προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει στο εγγύς μέλλον θα οφείλονται περισσότερο σε δικές της ολέθριες αβλεψίες παρά σε φυσικές καταστροφές. Η «Περιπλανώμενη Γη» δεν συζητά ούτε τις ανθρώπινες ευθύνες ούτε κάποιο ρεαλιστικό σενάριο διαφυγής. Ας μη την κρίνουμε όμως για όσα δεν είναι. Περισσότερο από το «κινέζικο Armageddon», η «Περιπλανώμενη Γη» είναι μια μοντέρνα Sci-Fi εκδοχή του «Τίγρης και Δράκος».

Για το Mixgrill, 02.07.2019

18
Ιολ.
20

Musikträume: δαίμονες και άγγελοι

Είναι λίγοι οι καλλιτέχνες που μπορούν να σε αγγίξουν πραγματικά, που το έργο τους μπορεί να περάσει υποδόρια και να φτάσει μέχρι τα μύχια της ψυχής σου.

Είχα ξεχάσει πόσο πολύ μπορεί να με αγγίξει ο Rufus Wainwright. Η αλήθεια είναι ότι είχε καιρό να δώσει σχετικά νέα δείγματα. Όμως, φέτος χτύπησε διάνα. Τόσο μουσικά (με την εσωτερική ένταση και την κλιμάκωση) και ερμηνευτικά (αυτό το γοητευτικό ανερυθρίαστο ψεύδισμα), όσο πρωτίστως στιχουργικά.

Η μάχη με τους εσωτερικούς μας δαίμονες είναι πιθανότατα η σημαντικότερη που καλούμαστε να δώσουμε στη ζωή μας. Και το λάφυρο από αυτή είναι απλώς ότι ανοίγει τον δρόμο για τις μάχες που αναπόδραστα ακολουθούν με τους δαίμονες των άλλων. Χρειάζεται συχνή υπενθύμιση ότι δεν πρόκειται για μια δική μας ιδιοτροπία ή ιδιαιτερότητα.

Κάθε Σάββατο ο clandestino κάνει μουσικά όνειρα και ξεχωρίζει έναν ήχο που χαρακτήρισε την εβδομάδα του.

15
Ιολ.
20

Πώς ακούνε μουσική οι εξωγήινοι;

Να εξηγηθώ ευθύς εξ αρχής. Σε αυτό το κείμενο δεν θα δοθεί απάντηση στο ερώτημα του τίτλου, ούτε φυσικά στο ερώτημα που κρύβεται πίσω του, αν δηλαδή υπάρχουν εξωγήινοι. Ωστόσο, ο τίτλος κάθε άλλο παρά προβοκατόρικος είναι. Πάμε βήμα βήμα να τον εξερευνήσουμε.
Υπάρχουν εξωγήινοι;
Η σύντομη απάντηση είναι «δεν ξέρουμε». Αν κάποιος απαντήσει οτιδήποτε διαφορετικό χωρίς να χρησιμοποιήσει ρήματα, όπως «υποθέτω», «φαντάζομαι», «ελπίζω», «πιστεύω», μην του ξαναμιλήσετε. Υπάρχουν πολύ σοβαρότερα πράγματα για να ασχοληθούμε από το να προσπαθούμε να αποδομούμε θεωρίες συνωμοσίας.

Η Θεοπούλα από την τηλεοπτική σειρά «Στο παρά 5» καταθέτει τις εμπειρίες της από τις επισκέψεις των εξωγήινων στα Πατήσια. Δεν διευκρινίζεται σε αυτό το απόσπασμα αν πρόκειται για τα Άνω ή τα Κάτω. Credit: MEGA Channel
Φυσικά η εκτενής απάντηση είναι ελαφρώς πιο σύνθετη. Η ανακάλυψη πλήθους γαλαξιών, καθένας εκ των οποίων περιέχει δισεκατομμύρια ή και τρισεκατομμύρια άστρα, οδήγησε τον άνθρωπο – ή έστω τον φιλόσοφο ή τον επιστήμονα μέσα του – να αναθεωρήσει ριζικά τη θέση του στο σύμπαν. Τα τρισεκατομμύρια άστρα έχουν συγκριθεί με τους κόκκους άμμου όλων των ωκεανών της Γης. Σίγουρα η σύγκριση βοηθάει, αλλά και πάλι αμφιβάλλω, αν καταφέρουμε ποτέ να αντιληφθούμε την ουσία τόσο μεγάλων αριθμών, ακόμα και αν απέχουν πολύ από το άπειρο.
Σχετικά πρόσφατα στην ανθρώπινη ιστορία, λίγο πριν μπούμε στα θρυλικά ’90s ανακαλύφθηκαν οι πρώτοι εξωπλανήτες, δηλαδή πλανήτες που περιστρέφονται γύρω από άστρα εκτός του Ήλιου μας, συγκροτώντας διαφορετικά ηλιακά συστήματα. Κάθε άστρο από τα τρισεκατομμύρια που υπάρχουν εκτιμάται ότι έχει τουλάχιστον έναν πλανήτη. Ορισμένοι από αυτούς τους πλανήτες βρίσκονται πολύ κοντά ή πολύ μακριά από το άστρο τους, γεγονός που καθιστά απαγορευτική – ή έστω μη πιθανή – την ύπαρξη νερού σε υγρή μορφή στην επιφάνειά τους. Και επειδή θεωρούμε το νερό απαραίτητο για την ύπαρξη ζωής, κατατάσσουμε αυτούς τους πλανήτες ως μη κατοικήσιμους και συνεχίζουμε την αναζήτησή μας.
Ακόμα και αν ισχυριστούμε ότι μόνο μία μορφή ζωής – η δική μας – είναι δυνατή στο σύμπαν, θα πρέπει να υπάρχουν πολλοί πλανήτες στην κατάλληλη απόσταση από το άστρο τους, με νερό σε υγρή μορφή στην επιφάνειά τους, με ατμόσφαιρα και βαρύτητα κοντά σε αυτές της Γης. Τουλάχιστον αυτό επιτάσσει ο νόμος των μεγάλων αριθμών που μάθαμε στο σχολείο. Θα πρέπει να υπάρχουν πολλοί πλανήτες που να μοιάζουν με τη Γη. Οπότε, στατιστικά, θα πρέπει όχι μόνο να υπάρχουν εξωγήινοι, αλλά και να μας μοιάζουν. Όμως, πόσοι ακριβώς τέτοιοι πλανήτες υπάρχουν; Το «πολλοί» δεν αρκεί. Ούτε το «αμέτρητοι», ούτε το «άπειροι», που για τους μαθηματικούς έχουν κυριολεκτικές σημασίες. Η απάντηση και σε αυτό το ερώτημα είναι «δεν ξέρουμε». Οπότε, δεν μπορούμε να εφαρμόσουμε με ακρίβεια κανένα στατιστικό εργαλείο. Τουλάχιστον όχι πριν κάνουμε τα μαθηματικά περίπλοκα και κάθε άλλο παρά διαισθητικά.
Κάθε φορά που ανακαλύπτουμε κάποιον πλανήτη στην κατοικήσιμη ζώνη του άστρου του θα πρόκειται για «μεγάλα νέα», μέχρι η τεχνολογία να μας επιτρέψει να τους ανακαλύπτουμε μαζικά. Τα νέα επίγεια και διαστημικά τηλεσκόπια που αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία μέσα στη δεκαετία που διανύουμε θα μας ανοίξουν ακόμα περισσότερο τα μάτια προς αυτήν την κατεύθυνση.
Αφού αποφεύγω, λοιπόν, να απαντήσω με σαφήνεια, αν υπάρχουν εξωγήινοι, για τις ανάγκες αυτού του κειμένου παίρνω ως δεδομένο ότι υπάρχουν. Σας παραπέμπω στο βίντεο του καναλιού Astronio για το παράδοξο του Fermi, αν θέλετε να αρχίσετε να ξύνετε την επιφάνεια του θέματος.
Artist's impression of the planet orbiting Proxima Centauri
Καλλιτεχνική απεικόνιση του εξωπλανήτη γύρω από το άστρο Proxima Centauri (ελλ. Εγγύτατος του Κενταύρου) που απέχει περίπου 4,2 έτη φωτός από τη Γη. Credit: ESO/M. Kornmesser. Πηγή
Υπόθεση: Σε κάποιον γαλαξία, κάπου μακριά, σε κάποιον πλανήτη που περιστρέφεται γύρω από κάποιο άστρο υπάρχουν εξωγήινοι.
Ακούνε οι εξωγήινοι και αν ναι, πώς;
Στο κενό του διαστήματος δεν υπάρχει ήχος. Για την ακρίβεια, αυτό που αποκαλούμε «ήχο» είναι ένα κύμα που διαδίδεται μέσω δονήσεων των μορίων και των ατόμων ενός υλικού, όπως ο αέρας και το νερό. Και εδώ να ανοίξω μια μικρή παρένθεση για τη συνειδητοποίηση ότι οι λέξεις «σύμπαν» και «διάστημα» περιγράφουν δύο διαφορετικές έννοιες. Αφού, λοιπόν, στο διάστημα δεν υπάρχει κανένα υλικό, δεν υπάρχει και ήχος. Δείτε ένα διασκεδαστικό πείραμα από το Πανεπιστήμιο Brunel του Λονδίνου που το επιβεβαιώνει.
Για να ακούνε οι αγαπημένοι μας εξωγήινοι θα πρέπει ο πλανήτης τους να έχει κάποιου είδους ατμόσφαιρα, από άζωτο, υδρογόνο, οξυγόνο, διοξείδιο του άνθρακα – δεν θα τα χαλάσουμε εκεί, εφόσον μπορούν να αναπνέουν, με όποιον εξωγήινο τρόπο μπορεί να αναπνέουν. Στη συνέχεια, οι εξωγήινοι θα πρέπει να έχουν κάποιο όργανο για να ακούνε, αντίστοιχο με το ανθρώπινο αυτί. Με (πολύ) λίγα λόγια, ο κοχλίας στο ανθρώπινο αυτί μετατρέπει τις δονήσεις του αέρα ή του νερού – τον ήχο, δηλαδή – σε ηλεκτρικά σήματα, τα οποία μεταφέρονται στον εγκέφαλο για περαιτέρω επεξεργασία. Ο κοχλίας δεν είναι παρά ένας αισθητήρας, όπως είναι ο αμφιβληστροειδής χιτώνας του ματιού, που αντίστοιχα μετατρέπει το φως σε ηλεκτρικά σήματα που μεταφέρονται στον εγκέφαλο.
Ακόμα όμως και αν οι εξωγήινοι δεν έχουν αυτιά, μπορούν να μάθουν να ακούνε! Ακριβώς όπως οι άνθρωποι δημιούργησαν συσκευές που ανιχνεύουν φως πέρα από το ορατό – για τον άνθρωπο – φάσμα (περίπου 400–700 νανόμετρα). Άλλωστε, ας μην ξεχνάμε ότι και το ανθρώπινο αυτί έχει αντίστοιχους θεμελιώδεις περιορισμούς, καθώς ανιχνεύει συχνότητες μόνο από 20 Hz έως 20 kHz. Οι άνθρωποι, ωστόσο, μπορούν να «αισθανθούν» χαμηλότερες συχνότητες, κάτι που έχετε νιώσει σε χώρους με δυνατή μουσική και ιδιαίτερα με δυνατά μπάσα. Όχι, δεν έφταιγε (μόνο) το ποτό.
Για να ανακεφαλαιώσουμε, με δεδομένο ότι ο πλανήτης τους έχει ατμόσφαιρα, οι εξωγήινοι σίγουρα θα ακούνε με κάποιον τρόπο, είτε με κάποιο όργανο που τους χάρισε η εξέλιξη, είτε με κάποια συσκευή που εφηύραν.
Zoe Saldana in Avatar (2009)
Η Zoe Saldana υποδύεται την κόρη του αρχηγού μιας εξωγήινης φυλής στην ταινία «Avatar». Credit: © 2007 Twentieth Century Fox – All Rights Reserved.
Υπόθεση: Σε κάποιον γαλαξία, κάπου μακριά, σε κάποιον πλανήτη που περιστρέφεται γύρω από κάποιο άστρο υπάρχουν εξωγήινοι που έχουν την αίσθηση της ακοής.
Υπάρχει μουσική για τους εξωγήινους;
Το ανθρώπινο σώμα είναι τόσο δέκτης ήχου μέσω του αυτιού, όσο και πομπός ήχου μέσω των φωνητικών χορδών. Αυτή η αμφίδρομη λειτουργία αποτέλεσε τη βάση για να χρησιμοποιήσουμε τον ήχο – εν προκειμένω, τη φωνή που παράγουμε – για να επικοινωνούμε μεταξύ μας. Και δεν είμαστε μόνοι σε αυτό, καθώς η πλειοψηφία των ζώων επίσης βασίζει την επικοινωνία της στον ήχο. Πιο συγκεκριμένα, ισχυρίζομαι ότι δεν επιλέξαμε τον ήχο για επικοινωνία, παρά ήμασταν υποχρεωμένοι να το κάνουμε. Όσο τέλεια και αν λειτουργεί η όρασή μας, το ανθρώπινο σώμα δεν εκπέμπει ορατό φως, παρά μόνο υπέρυθρο (θερμότητα) και αυτό όχι κατά βούληση. Ορισμένα ψάρια και έντομα εκπέμπουν φως που μπορούν να δουν, γεγονός που τους επιτρέπει να χρησιμοποιούν και το φως για επικοινωνία (η λέξη κλειδί εδώ είναι βιοφωταύγεια – bioluminescence).
Αφού η επικοινωνία μέσω του ήχου ήταν μια αναγκαιότητα, τι συμβαίνει με τη μουσική; Και βασικά, τι είναι η μουσική;
Όπως κάθε μορφή τέχνης, έτσι και η μουσική αναπτύχθηκε πρωτίστως από τις ανάγκες επικοινωνίας και έκφρασης. Θα έλεγα ότι ειδικά στον σύγχρονο κόσμο συμβολίζει μια μάλλον ρομαντική πλευρά της ανθρώπινης ζωής, αυτή που πιστεύει σε ιδανικά πέρα από την επιβίωση του είδους, δημιουργεί φόρμες που καταργούν τους διαχωρισμούς που επιβάλλουν οι κοινωνικές δομές, ξεκινώντας από τη γλώσσα. Οποιοσδήποτε ορισμός για τη μουσική, συγκεκριμένα, θα περιλαμβάνει – σε κάποια σειρά – τις έννοιες της μελωδίας, του ρυθμού και της αρμονίας. Όμως συχνά οι ορισμοί δημιουργούν σύγχυση. Για παράδειγμα, μήπως η ραπ δεν είναι μουσική;
Επιστημονικές έρευνες αναζητούν τον ρόλο της μουσικής στην εξέλιξη του ανθρώπινου είδους. Μια από τις επικρατούσες θεωρίες είναι ότι τα μουσικά προσόντα του αρσενικού επηρέαζαν την επιτυχία προσέλκυσης του θηλυκού. Οπότε, την επόμενη φορά που θα θέλετε να αποφύγετε την ερώτηση «τι μουσική ακούς;», σας προτείνω να το ξανασκεφτείτε. Μια άλλη – εν δυνάμει συμπληρωματική – θεωρία ενοποιεί τη μουσική με τη γλώσσα, καθώς αναπτύχθηκαν παράλληλα. Σύμφωνα με το μοντέλο «musilanguage», «η μουσική προσδιορίζεται ως ήχος με συναισθηματική έννοια, ενώ η γλώσσα ως ήχος με αναφορική έννοια». Αντίστοιχες προσεγγίσεις συμφωνούν και με πιο φιλοσοφικές θεωρήσεις της μουσικής: από τον Arthur Schopenhauer που θεωρούσε την μουσική την ύψιστη μορφή τέχνης που αναπαριστά άμεσα την ίδια την ανθρώπινη βούληση, ως τον Friedrich Nietzsche, σύμφωνα με τον οποίο η μουσική είναι ένα από τα κλειδιά που ξεκλειδώνουν τα ανθρώπινα συναισθήματα. Μάλιστα, υπάρχει μια διάσημη ρήση του Nietzsche για τη μουσική που σίγουρα έχετε συναντήσει σε κάποια παραλλαγή: «χωρίς τη μουσική η ζωή θα ήταν ένα λάθος» («Götzen-Dämmerung» 1889, ελλ. «Το λυκόφως των ειδώλων»).
Δεν έχω την τεχνική εκπαίδευση να δώσω κάποιον δόκιμο ορισμό για τη μουσική. Στο δικό μου μυαλό, μουσική είναι οποιοσδήποτε ήχος μεταφέρει κάτι περισσότερο από «χρήσιμη πληροφορία». Ίσως ακόμα, μουσική να είναι οποιοσδήποτε ήχος μεταφέρει κάτι διαφορετικό από «χρήσιμη πληροφορία». Ίσως, τέλος, μουσική να είναι ακόμα και η απουσία ήχου ή ο τρόπος απουσίας του. Μουσική είναι οποιαδήποτε «άχρηστη πληροφορία» μεταφέρεται μέσω του ήχου, «άχρηστη» για την εξέλιξη του είδους, «άχρηστη» γιατί δεν έχει σκοπό να σε προστατεύσει από κάποιον κίνδυνο, παρά να σε ψυχαγωγήσει. Και τελικά κάθε άλλο παρά «άχρηστη» αποδεικνύεται, γιατί το είδος μας έχει ευτυχώς περάσει το στάδιο που πάλευε για την επιβίωσή του. Πλέον η ανθρώπινη εξέλιξη περνάει – αν όχι καθορίζεται – από πράγματα που οι μακρινοί πρόγονοί μας θα αποκαλούσαν «άχρηστα».
Μουσική, λοιπόν, για εμένα είναι να χρησιμοποιείς τον ήχο ως μέσο επικοινωνίας συναισθημάτων. Τα λόγια του Ρωμαίου κάτω από το περβάζι της Ιουλιέτας είναι μουσική.
Μουσική είναι να χρησιμοποιείς τον ήχο ως μέσο επικοινωνίας δεδομένων. Ο ήχος από δύο μαύρες τρύπες που συγκρούονται δεν είναι μουσική για το σύμπαν. Είναι μουσική, επειδή τον έφτιαξαν και τον ακούνε οι άνθρωποι.
Η πρώτη μουσική που ακούμε ως έμβρυα είναι ο παλμός της μητέρας μας.
Η μουσική υπάρχει, επειδή εμείς την ακούμε.
Πώς να αντιμετωπίζουν άραγε τις παραπάνω σκέψεις οι αγαπημένοι μας εξωγήινοι; Ούτε σε αυτό το ερώτημα έχω να σας προσφέρω κάποια σίγουρη απάντηση. Τι πρωτότυπο! Αφού δεν ξέρουμε για τους εξωγήινους, ας σκεφτούμε τους υπόλοιπους έμβιους οργανισμούς στη Γη. Ορισμένα ζώα χρησιμοποιούν ηχητικά μοτίβα που θυμίζουν μουσική. Μπορούμε ακόμα και να αποκαλέσουμε ορισμένα ζώα «μουσικούς». Η ζωομουσικολογία είναι υπαρκτός τομέας έρευνας.
Τα φυτά, από την άλλη, δεν είναι ιδιαίτερα ομιλητικά από τη φύση τους. Έχει αναφερθεί ότι όταν κόβονται ή εκτίθενται σε ξηρασία, εκπέμπουν υπερηχητικά κύματα (από 20 ως 100 kHz), που οι άνθρωποι δεν μπορούμε να ακούσουμε. Ομοίως βέβαια, δεν μπορούν να τα ακούσουν τα υπόλοιπα φυτά για ευνόητους λόγους, παρά μόνο ποντίκια και πεταλούδες που βρίσκονται σε κοντινή απόσταση από τα φυτά (οι επιστήμονες ανέφεραν 3-5 μέτρα). Τα φυτά μπορούν να μετατρέπουν σε ήχο τον άνεμο που φυσά ανάμεσα στα φύλλα τους. Είναι σαν να μετατρέπονται τα ίδια σε όργανο παραγωγής ήχου. Μάλιστα, ο άνθρωπος έχει αρχίσει να τα χρησιμοποιεί ως μουσικό όργανο. Κρίνετε μόνοι σας τα αποτελέσματα.
2001 A Space Odyssey, ape playing music
Σκηνή από τη θρυλική ταινία επιστημονικής φαντασίας «2001: A Space Odyssey», στην οποία ένας πίθηκος κατασκευάζει τα πρώτα του εργαλεία ή όπλα. Αν και θα ορκιζόμουν ότι θα μπορούσε κάλλιστα να παίζει κρουστά. Credit: © 2014 Warner Bros. All Rights Reserved
Υπόθεση: Σε κάποιον γαλαξία, κάπου μακριά, σε κάποιον πλανήτη που γυρίζει γύρω από κάποιο άστρο υπάρχουν εξωγήινοι που έχουν την αίσθηση της ακοής και χρησιμοποιούν τη μουσική ως μορφή επικοινωνίας και τέχνης.
Πώς ακούνε μουσική οι εξωγήινοι;
Από την προηγούμενη συζήτηση η απάντηση πλέον βγαίνει αβίαστα. Οι εξωγήινοι ακούνε μουσική ακριβώς όπως και οι άνθρωποι. Ξεκίνησαν με ζωντανές εκτελέσεις, με συναυλίες και φεστιβάλ. Κάποια στιγμή η τεχνολογία τούς επέτρεψε να ηχογραφούν τη μουσική και να την ακούν on demand, μέσω ρολών χαρτιού ή γυαλιού, αλουμινόχαρτου, μαγνητικών κασετών, ακόμα και μέσω οπτικών δίσκων.
Στο επόμενο στάδιο της εξέλιξης οι εξωγήινοι δεν χρειάζονται καν κάποιον αισθητήρα, δεν χρειάζονται καν αυτιά. Έχουν βρει τον τρόπο να μεταδίδουν τα ηλεκτρικά σήματα απευθείας στον εγκέφαλό τους και να προσλαμβάνουν τη μουσική, να τη βιώνουν.
Αν, μάλιστα, οι εξωγήινοι δεν χρησιμοποιούν τον ήχο για επικοινωνία, αλλά – ας πούμε – το φως, τότε η δικιά τους μουσική είναι επίσης φως, κυριολεκτικά. Φανταστείτε μια εξωγήινη ντισκοτέκ με φωτορυθμικά. Φανταστείτε τον γείτονα να φωνάζει – σαν να κάνει σινιάλο αναβοσβήνοντας ένα φακό – επειδή έχετε δυνατά το φως σας και να του απαντάτε να βάλει γυαλιά ηλίου.
Boombox Serenade (1989)
Ο John Cusack κάνει αφιέρωση στο κορίτσι του στην ταινία «Say Anything…». Credit: © 1989 Twentieth Century Fox Film Corporation. All Rights Reserved
Αυτό το κείμενο αποτελεί ένα πείραμα. Όχι μόνο για εσάς που καταφέρατε να φτάσετε μέχρι εδώ, αλλά και για εμένα. Η συγγραφή του ξεκίνησε ως εισαγωγή για το θέμα που ήθελα πραγματικά να συζητήσω. Ωστόσο, στην πορεία ανακάλυψα πόσο σημαντικό είναι να αναπτύξουμε ένα κοινό λεξιλόγιο όρων. Σκεπτόμενος άλλους πολιτισμούς και διαφορετικές μορφές ζωής, έφτασα να αναλογίζομαι τη θέση του ανθρώπου στο σύμπαν και την πραγματική αξία της μουσικής, εν προκειμένω.
Σε αυτή τη σειρά θα ακολουθήσουν ακόμα δύο άρθρα. Καθένα θα διαβάζεται και αυτόνομα, αλλά στο τέλος θα συγκροτούν μια ενιαία νοηματική ενότητα. Στο επόμενο θα παρουσιάσουμε τους τρόπους που έχουμε μεταδώσει τη μουσική μας στους εξωγήινους και θα συζητήσουμε τις πιθανότητες να μας έχουν στείλει και αυτοί τη δική τους.
Πηγές και αναφορές για να ανακαλύψετε περισσότερα:
– Steven Brown, «The «Musilanguage» Model of Music Evolution», από τον τόμο «The Origins of Music», The MIT Press (1999).

Για το Mixgrill, 02.07.2020

11
Ιολ.
20

Musikträume: και με ήλιο και με βροχή

Βγάλε με μια βόλτα. Δεν με νοιάζει πώς, δεν με νοιάζει πού. Αυτοί οι τοίχοι είναι αβάσταχτοι και έχουμε τόσα να ανακαλύψουμε έξω.

Δες με! Έμαθα ακόμα και νέες φιγούρες, χορεύοντας μόνος μου.

Κάθε Σάββατο ο clandestino κάνει μουσικά όνειρα και ξεχωρίζει έναν ήχο που χαρακτήρισε την εβδομάδα του.

07
Ιολ.
20

Της Αγίας Σοφίας οι φίλοι, οι εχθροί και οι άλλοι

Τις τελευταίες εβδομάδες έχει έρθει έντονα στο προσκήνιο η Αγία Σοφία. Και φυσικά δεν εννοώ το γήπεδο της ποδοσφαιρικής ΑΕΚ που βρίσκεται υπό κατασκευή στη Νέα Φιλαδέλφεια, αλλά την original, τον ναό της Αγίας (του Θεού) Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη. Διαβάσαμε διάφορα άρθρα στον ελληνικό – μη έντυπο, αλλά εξαιρετικά γραφικό – τύπο για «προκλητικές δηλώσεις των Τούρκων», για «εκβιασμούς του Ερντογάν» και άλλα τέτοια. Σε αυτό το άρθρο θα επιχειρήσουμε μια ψύχραιμη προσέγγιση στο θέμα που προέκυψε, με στόχο να εντοπίσουμε όσους έχουν δικαίωμα να εκφράζονται για την Αγία Σοφία.

Η Αγία Σοφία αποτελεί μεν ένα ζωντανό κειμήλιο του χριστιανικού κόσμου, αλλά είναι και κάτι παραπάνω, πολύ παραπάνω από αυτό. Είναι ένα παγκόσμιο πολιτιστικό μνημείο. Δεν χρειάζεται καν τον χριστιανικό χαρακτήρα, τον οποίο θεωρώ ότι απώλεσε ήδη με την πτώση της Κωνσταντινούπολης. Ό,τι συμβολίζει σήμερα η Αγία Σοφία δεν χρειάζεται κανέναν αυτόκλητο ελληνορθόδοξο προστάτη, κανένα νοσταλγό της Μεγάλης Ιδέας, κανέναν από όσους ακολουθούν μια νοητή ανόητη γραμμή αίματος που τους συνδέει με τους θεμελιωτές του ναού προς υπεράσπισή της. Όσο πολιτικοί και θρησκευτικοί ηγέτες παίζουν παιχνίδια εξουσίας πάνω από τον ναό, στρεφόμαστε σε αυτούς που τον μελετούν και τον αναδεικνύουν. Η τεκμηριωμένη άποψη και η ματιά τους έρχονται σαν παρηγοριά, πάνω από απειλές, οργισμένες δηλώσεις και ανιστόρητες υποδείξεις.

Ένα σύντομο ιστορικό

Καταρχάς, το θέμα δεν είναι ακριβώς καινούργιο, καθώς επαναλαμβάνεται κατά καιρούς από το 2005. Στην τωρινή του μορφή είχε πρωτοέρθει στην επιφάνεια το 2018. Στα τέλη του 2019 διαβάζαμε: «πριν από ένα χρόνο, η ανώτατη δικαστική αρχή της Τουρκίας, το Συνταγματικό Δικαστήριο, είχε απορρίψει σχετικό αίτημα» (σ.σ. για μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί). Όσες ιστοσελίδες σέβονταν τον εαυτό τους παρέθεταν ως πηγή το κυπριακό Sigmalive. Οι υπόλοιπες προφανώς δεν αξίζουν την εμπιστοσύνη μας.

Και φτάσαμε λίγους μήνες αργότερα, στις 29 Μαΐου 2020, στην 567η επέτειο της Άλωσης. Μέσα στην ευφορία που επικρατούσε στην Κωνσταντινούπολη διαβάστηκε το Κοράνι – ή τέλος πάντων, αποσπάσματά του – στην Αγία Σοφία. Μετά από λίγες μέρες, η φωτιά φούντωσε. Ο Ερντογάν εξέφρασε ξανά την πρόθεσή του για μετατροπή του ναού σε τζαμί. Και οδηγηθήκαμε στο τουρκικό Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο αναφέρεται ως «το ανώτατο δικαστήριο της γείτονος» και μου δημιουργεί τον πρώτο πονοκέφαλο, προσπαθώντας να καταλάβω, αν το «Συνταγματικό Δικαστήριο» και το «Συμβούλιο της Επικρατείας» είναι το ίδιο πράγμα και απλώς άλλαξε ο μεταφραστής. Η συνεδρίαση της περασμένης Πέμπτης 2 Ιουλίου έληξε με την ενημέρωση ότι η απόφαση θα ανακοινωθεί «εντός 15 ημερών», άρα πριν στις 17 Ιουλίου (ή ακόμα και πριν τις 15 Ιουλίου, αν πιστέψουμε δημοσιεύματα περί επιθυμίας για νέα «φιέστα» στην επέτειο του αποτυχημένου πραξικοπήματος του 2016).

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το δικαστήριο θα δώσει λευκή επιταγή στον Ερντογάν για την Αγία Σοφία. Εν τέλει, η Τουρκία μέσω του προέδρου της θα αποφασίσει τη μοίρα του ναού. Και όσο αυτό το θέμα παίζει ως διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στην Ε.Ε., ας μην ξεχνάμε τις ανθρώπινες ψυχές που βρίσκονται εγκλωβισμένες στα σύνορά της. Ψυχές που γίνονται βορά και θυσιάζονται ήδη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.


Πηγή εικόνας

Τα της Αγίας Σοφίας και τα του οίκου μας

«Η Αγία Σοφία είναι ιδιοκτησίας της Τουρκίας» γράφει σε ανακοίνωσή του το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, απαντώντας σε δηλώσεις Αμερικανών διπλωματών. Και επί της ουσίας, αυτή η φράση απαντά εμφατικά σε όποια απορία. Ναι, η Αγία Σοφία είναι ιδιοκτησία της Τουρκίας. Όποιος στις δηλώσεις του υπονοεί κάτι διαφορετικό και κάνει υποδείξεις, ορθώς θεωρείται ότι υπονομεύει την αυτοδιάθεση ενός αυτόνομου και κυρίαρχου κράτους.

Όσο και να διαφωνεί κάποιος με δηλώσεις και πράξεις του Ταγίπ Ερντογάν, είναι εκλεγμένος από τον τουρκικό λαό και στον τουρκικό λαό (πρέπει να) είναι υπόλογος. Προφανώς αυτό δεν σημαίνει ότι οι αποφάσεις του είναι σωστές a priori. Αλλά αναρωτιέμαι, γιατί είναι άραγε τόσο βολικό να γίνονται σωρηδόν παρεμβάσεις κατά του Ερντογάν και όχι ας πούμε κατά του Νετανιάχου (τυχαίο παράδειγμα;).

Το Κολοσσαίο μπορεί να έκλεισε ως αρένα και να παραμένει ανοιχτό ως «μουσείο», αλλά ακόμα και οι «δυτικές» κυβερνήσεις προστρέχουν σε «θεάματα», όταν δεν μπορούν να εξασφαλίσουν τον «άρτο».

Δεν θα σταθώ σε δηλώσεις πολιτικών προσώπων, παρά μόνο σε μια αντίδραση του ελληνικού Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, που μπορεί να θεωρηθεί αρμόδιο. Η Λίνα Μενδώνη επικαλέσθηκε την απόφαση του Κεμάλ Ατατούρκ από το 1934 και μια υπογραφή στην UNESCO για να στηρίξει την ελληνική επιχειρηματολογία. Λες και η Τουρκία δεν μπορεί και δεν δικαιούται να αναιρέσει μια απόφαση και μια υπογραφή, όπως έχουν κάνει αναρίθμητα κράτη στο παρελθόν. Αυτό που θα μπορούσε να ζητήσει η Ελλάδα είναι να αφαιρεθεί η σφραγίδα της UNESCO από την Αγία Σοφία, ως τμήμα των ιστορικών περιοχών της Κωνσταντινούπολης. Άραγε, αυτό υπονοεί το ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού;

Αναπόδραστα θυμήθηκα μια παλαιότερη εσωτερική διαμάχη σχετικά με ένα άλλο μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, στα εγκαίνια του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης το καλοκαίρι του 2009. Θυμίζω σε όσους/ες έχουν κοντή μνήμη ή … ζουν σε άλλον πλανήτη, ότι τότε το Μουσείο είχε παραγγείλει ένα βίντεο στον Κώστα Γαβρά. Όταν αυτός συμπεριέλαβε μια σκηνή με ρασοφόρους να γκρεμίζουν αγάλματα από τη μετόπη του Παρθενώνα κατά τον 5ο αιώνα, η ελληνική εκκλησία εμμέσως και αμέσως ζήτησε τη διακοπή της προβολής. Παρότι η Ελλάδα επικαλείται ότι είναι κοσμικό κράτος, το Μουσείο της Ακρόπολης αρχικά αφαίρεσε το βίντεο. Μετά από αρκετά πέρα δώθε με τον δημιουργό, το βίντεο επανήλθε στην ολοκληρωμένη του μορφή, αφού διευκρινίστηκε ότι «στην επίμαχη σκηνή του φιλμ δεν απεικόνιζε ούτε υπονοούσε ότι οι καταστροφές έγιναν από ιερείς, αλλά από ανθρώπους της εποχής».

Η Ελλάδα είναι μια χώρα που αρνείται πεισματικά να αναγνωρίσει το παρελθόν της. Αν δεν μπορείς να κοιταχτείς στον καθρέφτη, δεν μπορείς να κουνάς το δάχτυλο σε κανέναν.

Αντί να ανακατεύεται στους οίκους των άλλων, το ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού θα έπρεπε να κοιτάζει πώς θα σώσει εμπράκτως το φετινό καλοκαίρι. Θα έπρεπε να κοιτάζει πώς θα σώσει τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων – που βρίσκεται στη λίστα της UNESCO και εντάσσεται στη δικαιοδοσία του. Θα έπρεπε να κοιτάζει πώς θα σώσει τα αρχαιολογικά ευρήματα στον σταθμό «Βενιζέλου» του μετρό Θεσσαλονίκης.

Ο Βαρθολομαίος και η προφητεία

Για λόγους αυτοσυγκράτησης, δεν θα σταθώ σε μικροπρεπείς ιερείς και κήρυκες μίσους. Ας σταθούμε στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, που ανάμεσα σε άλλα δήλωσε: «Η τυχόν μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τέμενος θα στρέψει εκατομμύρια χριστιανών σε όλο τον κόσμο εναντίον του Ισλάμ».

Αντιλαμβάνομαι την πίεση που δέχεται ο Βαρθολομαίος, ως Ελληνορθόδοξος σε ένα μουσουλμανικό κράτος. Όμως, όχι, δεν δέχομαι τη δήλωσή του. Η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τέμενος μπορεί να λυπήσει τον χριστιανικό κόσμο, αλλά οφείλει να μην τον γεμίσει μίσος. Δεν είναι ο χριστιανισμός η θρησκεία της αγάπης; Και όχι, δεν περιμένεις από έναν θρησκευτικό ηγέτη να προβαίνει σε τόσο ακραία δήλωση, που εν δυνάμει μπορεί να αποδειχθεί – ή να επιδιώκει να μετατραπεί σε – αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Ή μάλλον, το περιμένεις από έναν θρησκευτικό ηγέτη, απλώς πίστευα πως ίσως όχι από τον Βαρθολομαίο.

«Οι φίλοι της Αγίας Σοφίας» και το αβέβαιο μέλλον

Σκεπτόμενος ποιος «επιτρέπεται» να εκφράζει γνώμη για την Αγία Σοφία εκτός των Τούρκων, πάντα κατέληγα στον επιστημονικό κλάδο και δη στους καθόλα αρμόδιους ιστορικούς και βυζαντινολόγους. Ξέρετε, αυτούς τους συναδέλφους του Κωνσταντίνου Κατακουζηνού, που μπορεί να αποτελεί την πιο πιστή αναπαράσταση χαρακτήρα στην ελληνική τηλεόραση. Μπορεί και όχι. Εξαρτάται αν και ποιους βυζαντινολόγους γνωρίζετε.

Οι βυζαντινολόγοι είναι οι μοναδικοί που εκφράστηκαν και εκφράζονται ως πραγματικοί θεματοφύλακες του σύγχρονου χαρακτήρα της Αγίας Σοφίας, με όσες επιφυλάξεις κρίνουν απαραίτητες, δεδομένης της κρισιμότητας και λεπτότητας του ζητήματος. Όμως, τις επιστολές τους δεν τις διαβάζουμε στον τύπο και δεν διακινούνται στο διαδίκτυο. Με μοναδική ίσως εξαίρεση το ψήφισμα της Ελληνικής Επιτροπής Βυζαντινών Σπουδών που αναφέρει: «Οιαδήποτε περαιτέρω ενέργεια προς αυτή την κατεύθυνση είναι απολύτως καταδικαστέα από τους διεθνείς οργανισμούς» (8 Ιουνίου 2020).

Ανοιχτές επιστολές έχουν συντάξει, μεταξύ άλλων, η Διεθνής Επιτροπή Βυζαντινών Σπουδών (25 Ιουνίου 2020), η Γαλλική (26 Ιουνίου), η Ρωσική (29 Ιουνίου), η Γεωργιανή (30 Ιουνίου) και η Ισπανική (1 Ιουλίου). Οι επιστολές ανακυκλώνουν γενικά την ίδια επιχειρηματολογία, προσπαθώντας με προσεκτικές διατυπώσεις να μην θίξουν τυχόν εθνικιστικά συναισθήματα των παραληπτών τους, όπως δεν έπραξε η Ελληνική Επιτροπή.

Σας καλώ, ωστόσο, να διαθέσετε τρία λεπτά από τον χρόνο σας και να διαβάσετε την ανοιχτή επιστολή των «Φίλων της Αγίας Σοφίας», όπως δημοσιεύτηκε στις 30 Ιουνίου στο medium.com. Η επιστολή υπογράφεται από επιστήμονες, ακαδημαϊκούς και ερευνητές παγκοσμίως, από ΗΠΑ, Γερμανία, Μεγάλη Βρετανία, Τουρκία, Ελλάδα κ.ά. Θεωρώ ότι αποτελεί ό,τι πιο ουσιαστικό κυκλοφορεί σχετικά με το καθεστώς της Αγίας Σοφίας. Αναδημοσιεύω κατόπιν άδειας το μεγαλύτερο τμήμα της επιστολής. Μπορείτε να τη διαβάσετε ολόκληρη στα ελληνικά, τα αγγλικά, τα γαλλικά και τα τουρκικά.

[…]

Κατά τη γνώμη μας, το επίδικο σήμερα δεν είναι το αν η Αγία Σοφία πρέπει να είναι μουσείο ή τζαμί, αλλά το ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος, για να προστατεύσουμε το μνημείο. Με άλλα λόγια, είναι αναγκαία η διάκριση ανάμεσα στη λειτουργία του χώρου και την επιμέλειά του. Αυτό που μας ανησυχεί είναι ότι η συνεχιζόμενη διαμάχη δυσκολεύει την εκπόνηση μιας νέας στρατηγικής διαχείρισης του μνημείου που να στέκεται στο ύψος των προκλήσεων που εκείνο αντιμετωπίζει σήμερα: τη συντήρηση των δομικών του στοιχείων, τη διατήρηση του διακόσμου του σε δημόσια έκθεση, την υπεύθυνη διαχείριση του όγκου των τουριστών που το επισκέπτονται και την προστασία του από τους σεισμούς.

Από το 1453 έως το 1934, την περίοδο που η Αγία Σοφία λειτουργούσε ως τζαμί, υπεύθυνο για τη λειτουργία της ήταν το οικείο ευαγές ίδρυμα (βακούφι). Με την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας το 1923, τη διαχείριση αυτών των ιδρυμάτων ανέλαβε μια νέα κυβερνητική υπηρεσία, η Γενική Διεύθυνση Βακουφίων. Η Αγία Σοφία συνέχισε να λειτουργεί ως χώρος λατρείας μέχρι το 1931, όταν οι συντηρητές άρχισαν να αποκαλύπτουν τον ψηφιδωτό διάκοσμο στο εσωτερικό της. Το 1934, ως απάντηση στην τεράστια επιτυχία των έργων συντήρησης, το υπουργικό συμβούλιο αποφάσισε να μεταφέρει το μνημείο από τη Γενική Διεύθυνση Βακουφίων στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Παιδείας.

Η αλλαγή στο φορέα διαχείρισης του μνημείου συνέπεσε με τη μεταβολή στο καθεστώς λειτουργίας του, καθώς η Αγία Σοφία έπαψε να αποτελεί χώρο λατρείας. Σήμερα το κτίριο ανήκει στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, το οποίο διαδέχτηκε το Υπουργείο Παιδείας στον ρόλο αυτό. Παράλληλα τα τελευταία χρόνια η χρήση του χώρου έχει διευρυνθεί, ώστε να επιτρέπει και πάλι την έκφραση της ισλαμικής πίστης. Το 1991 ένα από τα κτίρια του συμπλέγματος της Αγίας Σοφίας άρχισε να λειτουργεί ως χώρος προσευχής. Από το 2016 και μετά η Αγία Σοφία διαθέτει το δικό της ιμάμη, από το μιναρέ της αντηχεί το κάλεσμα στην προσευχή. Επιπλέον κάθε χρόνο, στην εορτή της Νύχτας του Θεσπίσματος (λαϊλάτ αλ-καντρ), το κτίριο φιλοξενεί την ανάγνωση του Κορανίου και οι πιστοί είναι ελεύθεροι να προσευχηθούν στο εσωτερικό του.

Υπό μία έννοια, λοιπόν, η Αγία Σοφία ήδη λειτουργεί συγχρόνως ως μουσείο και ως τζαμί. Η διεύρυνση του θρησκευτικού χαρακτήρα της Αγίας Σοφίας δεν έχει προκαλέσει ζημιές στο κτίριο ή στον ψηφιδωτό του διάκοσμο. Το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού παραμένει ένας ευσυνείδητος διαχειριστής του μνημείου.

Ωστόσο, στην Τουρκία ακούγονται εδώ και καιρό φωνές που υποστηρίζουν ότι η απόδοση της Αγίας Σοφίας στο υπουργείο ήταν παράνομη. Ισχυρίζονται ότι το υπουργικό συμβούλιο δεν είχε το δικαίωμα να «εκκοσμικεύσει» το μνημείο το 1934, καθώς το νομικό καθεστώς των βακουφιών είναι αμετάβλητο και ορίζεται στο διηνεκές. Για αυτούς, ο νόμιμος φορέας διαχείρισης της Αγίας Σοφίας είναι η Γενική Διεύθυνση Βακουφίων.

Στην Τουρκία, κατά τα τελευταία χρόνια πολλά άλλα βυζαντινά μνημεία έχουν περάσει στη δικαιοδοσία της Γενικής Διεύθυνσης και έχουν μετατραπεί σε χώρους ισλαμικής λατρείας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Αγία Σοφία της Τραπεζούντας, το νομικό καθεστώς της οποίας αποτελεί αντικείμενο αντιπαράθεσης από το 2013. Μια απόπειρα να ανοίξει ο χώρος στην ισλαμική λατρεία συνοδεύτηκε από την κατασκευή περίπλοκων καλυμμάτων που έκρυβαν τα βυζαντινά ψηφιδωτά. Ένα δεύτερο παράδειγμα, λιγότερο γνωστό, είναι η Αγία Σοφία της Βιζύης, τη μετατροπή της οποίας σε τζαμί το 2006 ακολούθησαν εργασίες συντήρησης υπό της εποπτεία της Γενικής Διεύθυνσης Βακουφίων, που προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στο κτίριο.

Αυτό λοιπόν που μας κάνει να ανησυχούμε είναι το ενδεχόμενο η μέχρι τώρα λεκτική αντιπαράθεση να οδηγήσει σε αντίστοιχα ανεύθυνες επεμβάσεις στην Αγία Σοφία, με αποτέλεσμα τη φθορά ιστορικών και αρχαιολογικών στοιχείων και την απόκρυψη των έργων τέχνης στο εσωτερικό της.

Ένα μνημείο τόσο όμορφο, ένα ιστορικό κειμήλιο τόσο πολύτιμο όσο η Αγία Σοφία δεν πρέπει να καταλήξει εργαλείο σε παιχνίδια εξωτερικής πολιτικής. Στους αιώνες της ύπαρξής της, η Αγία Σοφία προστατεύτηκε από τη φθορά του χρόνου χάρη στο έργο των Βυζαντινών, Οθωμανών και Τούρκων διαχειριστών της, που κράτησαν ζωντανή τη σημασία του μνημείου όχι μόνο για τους εαυτούς τους αλλά και για τις επόμενες γενιές. Ως μελετητές της τέχνης και του πολιτισμού του Βυζαντίου και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, θεωρούμε εξαιρετικά σημαντικό η τουρκική κυβέρνηση να συνεχίσει αυτήν την παράδοση της ευσυνείδητης διαχείρισης.

Για τη λίστα των υπογραφόντων, κάντε κλικ εδώ.

01
Αυγ.
15

Στο ανοιχτό όρυγμα των Σκουριών θάφτηκε η τιμή και η αξιοπιστία του Τσίπρα και της «πρώτη φορά αριστερά» κυβέρνησής του;

Αναδημοσίευση από το soshalkidiki.wordpress.com

Με τις δηλώσεις του, περί της προστασίας των 5.000 εργαζομένων στην «Ελληνικός Χρυσός», στην συνέντευξη που έδωσε, την Τετάρτη 29-7 στον Κ. Αρβανίτη στον ραδιοφωνικό σταθμό Κόκκινο, ξέφτισε και τις τελευταίες ελπίδες όσων ήλπιζαν ότι η κυβέρνησή του κι ο ίδιος, ως πρωθυπουργός, θα ήταν διαφορετικοί από τους προηγούμενους, τουλάχιστον ως προς την συνέπεια και την ηθική τους.

Δεν θα μείνουμε στο συνειδητό ψέμα (προέλευσης Άδωνη, Πάχτα, Μπόμπολα) περί 5.000 εργαζομένων, ούτε στο μικρότερο ψέμα των 2.000 που τους έκανε όταν πήγε να τα μαζέψει την επομένη, στην Κ.Ε. του κόμματός του, μετά την κατακραυγή που προκάλεσαν οι κατάπτυστες δηλώσεις του. Έχει όμως σημασία να επισημάνει κανείς ότι ο κ. Τσίπρας χρησιμοποίησε ως προμετωπίδα τους εργαζόμενους με τον ίδιο τρόπο που το κάνει εδώ και καιρό η εταιρεία Ελληνικός Χρυσός.

Η κυβέρνηση της Αριστεράς δεν μπορεί να είναι εκδικητική, ανέφερε. Ποιος του είπε πως το κίνημά μας θέλει την εκδίκηση από τους εργαζόμενους της εταιρείας, αυτούς που κι ο ίδιος χαρακτήριζε ως ομήρους της; Ας βρουν τρόπους να τους απασχολήσουν για να μην μείνουν άνεργοι, αν αυτό είναι το ζήτημα. Επιπλέον, ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι κοινωνικά δίκαιο είναι να μη χάσουν τις δουλειές τους τόσοι εργαζόμενοι. Αναρωτιόμαστε όμως, αφενός αν είναι κοινωνικά δίκαιο να τις χάσουν εκατοντάδες άλλοι, που θα πληγούν από τις καταστροφικές δραστηριότητες της εταιρείας. Αφετέρου, είναι απορίας άξιον αν μία κυβέρνηση της αριστεράς στηρίζει εργαζόμενους σε μία παράνομη και καταστροφική εταιρεία.

Εμείς, ως κίνημα, είχαμε, έχουμε και θα έχουμε μέχρι τέλους την τεκμηριωμένη θέση πως κάθε εξόρυξη στον Κάκαβο είναι καταστροφική και δεν θα μπούμε ποτέ σε διλήμματα και συνδιαλλαγές του τύπου: «ακυρώνουμε την μεταλλουργία, συνεχίζουμε την εξόρυξη στον Κάκαβο», που είναι άλλωστε και το σχέδιο της εταιρείας.

Το μεγάλο ηθικό ζήτημα είναι αλλού και το ξέρει πολύ καλά ο κ. Τσίπρας: Δεν μπορεί να καταστρέφεται ένας τόπος, μια οικονομία, μια κοινωνία, για να μην μείνουν άνεργοι κάποιοι εργαζόμενοι της εταιρείας που δέχτηκαν να πληρώνονται για να καταστρέψουν τον τόπο μας.

Νοιάστηκε το ίδιο για τους 350 αγωνιστές που διώκονται με βαριές κατηγορίες γιατί τόλμησαν να υπερασπιστούν τον τόπο τους; Δεν περίσσεψε στον κ. Τσίπρα μια στιγμή για να αναφερθεί στους διωκόμενους συναγωνιστές μας, οι κατηγορίες των οποίων προεκλογικά θεωρούνταν σχεδόν φρονηματικές.

Όσοι κάθεστε στο σπιτάκι σας, όσοι συνεργάζεστε με τους κατακτητές που ξεκοιλιάζουν και καταστρέφουν τον τόπο σας, θα έχετε πάντα μια κυβέρνηση να σας φροντίζει και να σας περιθάλπει. Όσοι αγωνίζεστε και θυσιάζετε τις ζωές σας, την ησυχία και την βόλη σας, θα είστε πάντα διωκόμενοι, απ’ όλες τις κυβερνήσεις. Κάποιοι θα σας χρησιμοποιούν για να γίνουν υπουργοί, πρωθυπουργοί και βουλευτάδες και μετά οι ίδιοι θα σας δικάζουν ως εγκληματίες. Αυτό είναι το παράδειγμα ζωής που προτείνετε; Αυτή είναι η ηθική της «πρώτη φορά αριστεράς» σας;

Δεν χρειάζεται να κάνουμε πολλές αναφορές στο τι έλεγε ο κ. Τσίπρας προεκλογικά, όταν ερχόταν στην περιοχή μας και μιλούσε στον κόσμο, όταν έλεγε πως η κυβέρνηση της αριστεράς θα σταματήσει την καταστροφή της Χαλκιδικής αμέσως μόλις γίνει κυβέρνηση. Ηχούν ακόμα στ’ αυτιά μας οι δεσμεύσεις του και στην Ιερισσό και στην Θεσσαλονίκη και στην Βουλή, στις προγραμματικές δηλώσεις. Ηχούν ακόμα στ’ αυτιά μας οι καταγγελίες των σημερινών υπουργών –όσο ήταν στην αντιπολίτευση- για το έγκλημα που σχεδίασαν και εκτελούσαν στην Χαλκιδική ο Σαμαράς με τον Βενιζέλο και τον Πάχτα. Ηχεί ακόμα στα αυτιά μας η επίκληση -εκ μέρους του- των πολλών πορισμάτων της επιστημονικής κοινότητας που τεκμηρίωναν την οικολογική-οικονομική-κοινωνική καταστροφή της Χαλκιδικής απ’ αυτό το εξορυκτικό σχέδιο.

Για μας η επιλογή να συνεχίσουμε τον αγώνα μας μέχρι την οριστική μας δικαίωση είναι μονόδρομος. Οτιδήποτε άλλο πέρα από αυτό θα σημαίνει την καταστροφή του τόπου μας και των ζωών μας. και αυτό εμείς κ. Τσίπρα δεν το διαπραγματευόμαστε.

Ακούει κανείς;

Συντονιστικό Ιερισσού ενάντια στην εξόρυξη χρυσού

01
Ιολ.
15

Ορισμένες σκέψεις για το δημοψήφισμα

Κείμενο του ηλεκτρολόγου μηχανικού Γιάννη Κοντοχριστόπουλου σχετικά με το δημοψήφισμα της προσεχούς Κυριακής 5 Ιουλίου

Ξεκινώ λέγοντας ότι γράφω τα παρακάτω γιατί βλέπω ότι η χώρα στην οποία μένω γίνεται κάθε μέρα λιγότερο κατάλληλη για να ζω. Γίνεται μια χώρα πολλών φτωχών σκλάβων και λίγων πλουσίων αρχηγών. Για όλα αυτά νιώθω την ανάγκη να μιλήσω.

Το ποιος φταίει είναι σχετικά ξεκάθαρο. Ως Έλληνες ψηφίζουμε και υποστηρίζουμε επί δεκαετίες πολιτικούς οι οποίοι ως μόνη σκέψη έχουν το προσωπικό τους συμφέρον και όχι αυτών που εκπροσωπούν. Αυτοί λειτούργησαν και λειτουργούν ως τα εργαλεία των σύγχρονων πλουτοκρατών στην προσπάθειά τους να φτωχοποιήσουν τη μέση τάξη και να συγκεντρώσουν στα χέρια τους ακόμη μεγαλύτερη ισχύ. Ο μηχανισμός για να γίνει αυτό είναι ο δανεισμός: Δανειζόμαστε χρήματα τα οποία (α) δε μπορούμε να αποπληρώσουμε και (β) δε χρησιμοποιούμε για την ανάπτυξη. Είναι και λογικό. Αν δεν κερδίζεις περισσότερο εσύ από τα δανεικά που πήρες (σε σχέση με το επιτόκιο δανεισμού), τότε χάνεις από το δάνειο.

Δείτε πόσο απλό είναι ως σκέψη: Στους δανειστές επιστρέφει σχεδόν το σύνολο των δανεικών που μας δίνουν. Δε μιλάω για τους τόκους, αλλά για την τεχνολογία και τα προϊόντα που εισάγουμε. Τα οποία παράγει ποιος; Αυτοί που μας δανείζουν! Για παράδειγμα: συμφωνούμε με την (φωτογραφική) οδηγία της ΕΕ για έξυπνους μετρητές σε κάθε σπίτι. Όμως τους μετρητές αυτούς μπορεί μόνο η SIEMENS να παράγει και τους πουλάει σε τιμή 150€ το κομμάτι. Άρα 150€*10,000,000 σπίτια = 1,5 δις ευρώ. Δανειστείτε για να αγοράσετε τα προϊόντα μας!

Τελικά σήμερα φτάνουμε (α) να δανειζόμαστε για να πληρώσουμε τους τόκους που χρωστάμε και (β) να φορολογούμε τη χώρα μέχρι θανάτου για να πληρώσουμε τους υπόλοιπους τόκους. Και γιατί; Για ένα χρέος για το οποίο ο μέσος Έλληνας δεν ευθύνεται.

Έρχεται λοιπόν η κυβέρνηση σήμερα και κηρύσσει δημοψήφισμα. ΟΧΙ γιατί είναι δειλή και ανεύθυνη, αλλά γιατί δεν έχει καμία άλλη επιλογή: Αν πάρει μόνη της την ευθύνη του ΝΑΙ, θα είναι αφερέγγυα και αναξιόπιστη ως προς τους ψηφοφόρους της. Αν πάρει μόνη της την ευθύνη του ΟΧΙ, η Ελλάδα δεν πληρώνει τη δόση που χρωστάει -> ο δανεισμός της Ελλάδας σταματάει -> καμία απολύτως υποστήριξη από ξένες τράπεζες -> πανικός των Ελλήνων -> χρεωκοπία Ελληνικών τραπεζών -> κραχ και καταστροφή της Ελληνικής οικονομίας. Άρα η μόνη επιλογή μια τίμιας κυβέρνησης (γιατί, λαμβάνοντας υπόψη και τα deadlines, οι εκλογές δεν είναι λύση) είναι να κάνει αυτό που έκανε: Να θέσει το δίλημμα: Είναι αυτή η συμφωνία όντως αυτό που θέλουμε, ή πρέπει να ζητήσουμε κάτι καλύτερο; Δηλαδή ζητάει ψήφο εμπιστοσύνης από εμάς για να προχωρήσει στη διαπραγμάτευση μιας συμφωνίας βιώσιμης για την οικονομία. Που η τωρινή ΔΕΝ είναι.

Συνεπώς το δημοψήφισμα αυτό είναι ΕΥΚΑΙΡΙΑ. Ευκαιρία για όλους μας να αποφασίσουμε αν είμαστε σκλάβοι ή ελεύθεροι. Αν δικαιούμαστε να ζούμε σε υγιές κράτος και με υγιείς συνθήκες ή όχι. Η ελευθερία έχει την τιμή της φυσικά, ως Έλληνες θα έπρεπε να το γνωρίζουμε πολύ καλά.

Όσον αφορά το επιχείρημα πως η πρόταση της κυβέρνησης είναι πρακτικά ίδια με αυτή των δανειστών: Φυσικά και είναι ίδια! Γιατί η πρόταση είναι μια και αντιπροσωπεύει το καλύτερο που μπόρεσε να πετύχει η σημερινή μας κυβέρνηση με τη διαπραγμάτευση (αντίθετα με την προηγούμενη που δεν προσπάθησε καν). Ωστόσο, η κυβέρνηση είδε πως αυτή η πρόταση δε μπορεί να είναι αποδεκτή από την ίδια, γι’ αυτό, εφόσον η πρόταση οριστικοποιήθηκε, την έδωσε στο λαό για να την κρίνει. Δηλαδή για να γίνει ξεκάθαρο ότι ο Ελληνικός λαός συνεχίζει να στηρίζει το ΣΥΡΙΖΑ ώστε να σταματήσει την υφεσιακή πολιτική των δανειστών, με ότι συνεπάγεται αυτό. Αν αυτό δεν είναι δημοκρατικό, τότε τι είναι;

Στο δημοψήφισμα δε ψηφίζουμε ΝΑΙ στην πρόταση των δανειστών ή ΝΑΙ στην πρόταση της κυβέρνησης. Στην πραγματικότητα ψηφίζουμε ΝΑΙ στην υφεσιακή πολιτική ή ΟΧΙ στην υφεσιακή πολιτική.

Ας δούμε τα πιθανά αποτελέσματα του δημοψηφίσματος:

Σενάριο ΝΑΙ:

Οικονομικά: Τρέχουμε πίσω στους δανειστές με την ουρά στα σκέλια. Τι γίνεται όταν ενδώσεις σε έναν εκβιαστή; Ο εκβιαστής συνεχίζει τον εκβιασμό μέχρι να σου πάρει τα πάντα, γιατί του δείχνεις ότι τον φοβάσαι! Έτσι και με εμάς, κάθε χρόνο θα έχουμε σκληρότερα μνημόνια (τα χρήματα που χρωστάμε μένουν ίδια, αλλά το ΑΕΠ αναγκαστικά συρρικνώνεται συνέχεια) μέχρι που τελικά η Ελλάδα δε θα έχει πια τίποτα να δώσει, αλλά και μηδενική πολιτική ισχύ. Τότε, τελείως αναίμακτα για την υπόλοιπη ΕΕ θα χρεοκοπήσουμε τελικά, και θα μας αγοράσουν τα ξένα και ελληνικά ιδιωτικά κεφάλαια για να γίνουμε τα φθηνά εργατικά χέρια των άλλων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση από αυτό μακροπρόθεσμα αποδυναμώνεται και αποσταθεροποιείται.
Πολιτικά: Ο ΣΥΡΙΖΑ αναγκάζεται να κάνει εκλογές τις οποίες αναγκαστικά χάνει, αφού απέτυχε στο στόχο που είχε (να σταματήσει τη μνημονιακή/υφεσιακή πολιτική). Την κυβέρνηση αποκτά η ΝΔ σε συνεργασία με μια πολύ ενισχυμένη Χρυσή Αυγή. Αυτό μπορεί να έχει προεκτάσεις καταστροφικές για τη δημοκρατία, φυσικά.

Σενάριο ΟΧΙ:
Οικονομικά: Στέλνουμε το μπαλάκι στην πλευρά των δανειστών και υπάρχουν δύο πιθανά ενδεχόμενα:
Θετικό ενδεχόμενο: Να προταθεί μια μη υφεσιακή συμφωνία. Αυτό σημαίνει ανάπτυξη πιο ομοιόμορφη μέσα στην ΕΕ και σταδιακή εξίσωση του βιοτικού επιπέδου και της παραγωγικής διαδικασίας εντός ΕΕ.
Αρνητικό ενδεχόμενο: Αθετούμε την υπόσχεσή μας για το χρέος προς την ΕΚΤ (60% του ολικού χρέους). Οι συνέπειες αυτού μπορεί να είναι χρεωκοπία ή/και έξοδος από την Ευρωζώνη. Όμως, κανένα κράτος της Ευρωζώνης δεν το συμφέρει η έξοδος της Ελλάδας, γιατί η ένωση είναι η μόνη ελπίδα της ΕΕ να ανταγωνιστεί οικονομίες όπως των ΗΠΑ και της Κίνας. Χωρίς ένωση, η ύφεση και η ανεργία θα ριζώσει σε ΟΛΑ τα κράτη της Ευρώπης (κανένα από αυτά δεν είναι αυτάρκες όπως ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, μόνο ενωμένη η Ευρώπη πλησιάζει στην αυτάρκεια).
Το αρνητικό ενδεχόμενο σημαίνει για την Ελλάδα: Χρεωκοπία, οικονομική απομόνωση. Δεν πιστεύω ότι η σημερινή κυβέρνηση θα βάλει χέρι σε καταθέσεις πολιτών (αντίθετα με την προηγούμενη) και δεν πιστεύω ότι θα γίνει έξοδος από το Ευρώ (δε συμφέρει την Ευρώπη και δε συμφέρει την Ελλάδα). Όμως θα γίνει το αυτονόητο: η Ελλάδα θα αναγκαστεί να ζήσει με τα χρήματα που παράγει η ίδια + να πληρώσει το υπόλοιπο 40% του χρέους μετά από διακανονισμό!
Αν σκεφτώ ότι (1) αυτή τη στιγμή η φορολογία δημιουργεί πλεόνασμα, άρα ο ισολογισμός του κράτους είναι θετικός, (2) ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα με σημαντική αυτάρκεια (ενεργειακή, πρώτες ύλες, πρωτογενής παραγωγή) και (3) ότι ήδη έχουμε μάθει να ζούμε με 300€/μήνα: Το να ζήσουμε χωρίς δανεικά ως κράτος είναι κάτι εφικτό. Φυσικά πολλά που τώρα είναι εύκολα, σε αυτό το ενδεχόμενο θα είναι δύσκολα. Θα αναγκαστούμε να καλλιεργήσουμε τη γη μας. Θα αναγκαστούμε να παράγουμε βιομηχανικά προϊόντα μόνοι μας (τους απαραίτητους επιστήμονες και εργάτες τούς έχουμε σε περίσσεια αυτή τη στιγμή). Θα πρέπει να αντέξουμε ένα διάστημα ασφυκτικών πιέσεων από τα ξένα κεφάλαια για να επιβιώσουμε τελικά. Αλλά τα καλά κόποις κτώνται. Δε μπορείς να έχεις υγιές και ελεύθερο κράτος χωρίς προσπάθεια.

Συμπέρασμα, ένα ΟΧΙ, μακροπρόθεσμα ενισχύει και την Ελλάδα και την Ευρώπη. Αντίθετα, χάνουν μόνο οι δανειστές.
Αντίστοιχα, με το ΝΑΙ, μόνο οι δανειστές κερδίζουν.

Θεωρώ απόλυτα σημαντικό να συμμετέχουν όλοι σε αυτό το δημοψήφισμα, και να μη βασιστούν στην ψήφο των άλλων, ώστε το αποτέλεσμα να μας αντιπροσωπεύει όλους.

Θα ήταν καλό να μην επηρεαστούμε από το φόβο, που απλόχερα μας πουλάνε τα ΜΜΕ (γιατί άραγε;), αλλά με κριτική σκέψη να αποφασίσουμε το καλύτερο για τη χώρα μας (αντίθετα με τις κυβερνήσεις που είχαμε έως τώρα)./

Αυτό που συμβαίνει σήμερα δεν έχει προηγούμενο, αλλά θα δημιουργήσει προηγούμενο για το μέλλον. Η επιλογή αυτή είναι κρίσιμη και το αποτέλεσμα αυτής δεν αναιρείται, αλλά θα υπάρχει για πάντα ως κομμάτι της Ελλάδας και της Ευρώπης.

Θα κλείσω επαναλαμβάνοντας ότι το δημοψήφισμα αυτό είναι ευκαιρία και είναι επίσης ο απόλυτος δημοκρατικός τρόπος έκφρασής των θέλω των Ελλήνων. Προσωπικά εκτιμώ την κυβέρνηση που (αντίθετα με τις προηγούμενες) ζητάει τη γνώμη μας για το πιο σημαντικό θέμα των ημερών μας.

30/6/2015
Γιάννης Κοντοχριστόπουλος
Ηλεκτρολόγος Μηχανικός

22
Ιον.
15

Blue Monday: καλειδοσκοπικό

Κοιτάω το πρόσωπό μου επίμονα στον καθρέφτη τόσο έντονα, που θέλω να βγω από το σώμα μου. Τα καταφέρνω και βλέπω με τα ίδια μου τα μάτια το κορμί μου να στέκεται στην ίδια θέση που ήταν και πριν. Εγώ όμως ίπταμαι, στροβιλίζομαι και περιφέρομαι γύρω του. Τα σάρκινα μάτια μου γυάλινα. Καρφωμένα επίμονα στο ίδιο σημείο. Χαϊδεύω την αύρα μου κι αλλάζει χρώματα, με καίει σαν πυρακτωμένο ατσάλι κι όμως εθιστικά συνεχίζω. Ακολουθώ με το δάχτυλό το σχήμα της φιγούρας μου. Πρώτη φορά την αντικρίζω τρισδιάστατη. Την περιεργάζομαι μα αδυνατώ να αντιληφθώ αυτό που συμβαίνει. Δε λυπάμαι, νιώθω ελεύθερη από τις ανάγκες, τις επιθυμίες και τα σημάδια του. Κοιτάω τα χέρια μου και με κάθε κίνηση αλλάζουν χρώμα κι αυτά, με κάθε ανοιγόκλεισμα των βλεφάρων μεταμορφώνονται. Οι τρεις διαστάσεις έχουν μετατραπεί σε τέσσερις, πέντε, έξι… Οι αισθήσεις προοδεύουν αριθμητικά. Στις επιθυμίες ξαφνικά κυριαρχεί μόνο μία: βουτιά στο κενό. Στο κενό βλέμμα αψηφώντας τις συνέπειες. Το παίρνω απόφαση. Γραμμώνω οριζόντια το κορμί μου, τεντώνω τα χέρια και με όλο μου το είναι, σαν ανθρώπινο βέλος, τοξεύομαι με στόχο εμένα.

Η στιγμή της βουτιάς… ω, αυτή η στιγμή! Χίλια κύματα σε βαθυγάλανα νερά, ελεύθερη πτώση χωρίς αλεξίπτωτο, η στιγμή της γέννησης και του θανάτου συγχρόνως. Η απόλυτη σιωπή. Ίσως ο βόμβος του βυθού κάπου στο βάθος να διακρίνεται περιστασιακά. Περπατώ πάνω στα κύτταρα του εγκεφάλου μου και βάφω τα πέλματα με έντονο κόκκινο. Επικρατεί ταραχή, υπερδιέγερση, μια ασταμάτητη επεξεργασία πληροφοριών παντός είδους. Αεικινησία. Πως αντέχω; Βάζω το μάτι μου στην άκρη του νευρικού σωλήνα και από την άλλη μεριά αναπαράγονται καλειδοσκοπικά οι παρατημένες επιθυμίες μου. Πετάγομαι από την ταραχή και μου πέφτει κάτω. Τα κάτοπτρά του σπάνε σε χίλια κομμάτια και τότε συμβαίνει αυτό ακριβώς που ήθελα και δε γνώριζα: ωστική εγκεφαλική έκρηξη και τα αυτιά μου γέμισαν μουσική. Και η μύτη μου μυρωδιές. Και τα χέρια μου χάδια. Και τα χείλη μου αρμύρα. Και τα μάτια μου χρώμα. Ο καθρέφτης έγινε χίλια κομμάτια κι εγώ πάλι μπορώ και με αγγίζω, όπως παλιά.

Πρέπει κάποιες στιγμές να πατάω παύση στις σκέψεις μου.

Ο Jamie xx κυκλοφόρησε στις 29 Μαΐου το δεύτερο προσωπικό του δίσκο με τίτλο In Colour και εταιρεία την Young Turks. Τον τελευταίο καιρό έχει μονοπωλήσει τα μουσικά μου ακούσματα διεγείροντας πολλαπλώς τα εγκεφαλικά μου κύτταρα. Κάθε φορά και διαφορετικό ταξίδι. Από τους καλύτερους δίσκους που έχω ακούσει φέτος. Πραγματικά.

Καλημέρα και καλή εβδομάδα!

21
Ιον.
15

Sunday morning: R(andom) A(ccessed) M(usic)

Θεωρούσε την Κυριακή πάντα την ωραιότερη μέρα της εβδομάδας. Απογυμνωμένη από τον ορυμαγδό της νυχτερινής διασκέδασης, από την κούραση της δουλειάς και το θόρυβο των ανοιχτών καταστημάτων. Σηκωνόταν νωρίς το πρωί για ν’ ανοίξει στο φρέσκο αέρα που χτυπούσε επίμονα το παράθυρό του. Μα εκείνο που ολοκλήρωνε το ιδανικό σκηνικό ήταν τα αγουροξυπνημένα τιτιβίσματα των πουλιών, που με την επιμονή τους ξεσήκωναν τον τόπο. Κατέβαινε γρήγορα-γρήγορα στο απέναντι περίπτερο να αγοράσει το καθιερωμένο κυριακάτικο φύλλο για να επιστρέψει και να το απολαύσει με τον αχνιστό καφέ του.

Κάθε Κυριακή η ίδια ιεροτελεστία με χαρακτηριστική ευλάβεια. Σήμερα όμως ήταν διαφορετικά. Το χθεσινοβραδινό τηλεφώνημα από τον εκδοτικό οίκο τού έφερε τα πάνω κάτω. «Η νουβέλα πρέπει να βρίσκεται ολοκληρωμένη στο γραφείο μας μέχρι το τέλος της εβδομάδας». Η φράση γυρνούσε ξανά και ξανά στο μυαλό, κάνοντας ακόμη πιο δύσκολο το σκοπό του. Το τελευταίο κεφάλαιο είχε μόνο απομείνει, μα δεν είχε ιδέα ποιο θα μπορούσε να είναι το περιεχόμενό του. Πήρε λοιπόν μολύβι και χαρτί και κάθισε στο μπαλκόνι. Της παλιάς σχολής, βλέπεις, απολάμβανε τη δημιουργία σαν το ζωγράφο. Την έβλεπε να ξετυλίγεται σα σκίτσο: με τις μουτζούρες, τα διπλοπατημένα γράμματα και τις ζωγραφιές στις γωνίτσες τις στιγμές της απόλυτης αδρανούς έμπνευσης. Έτσι, κουβαλούσε πάντα μαζί του ένα σημειωματάριο κι ένα μολύβι, τα είδη πρώτης ανάγκης, όπως τα χαρακτήριζε γελώντας.

ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑ

Σε όσα λεξικά κι αν έψαξα, πάντα για τον όρο συνάντησα την ίδια ετυμολογία και προέλευση. Δεν αμφισβητώ την ορθότητα των επιστημόνων, αλλά δε με καλύπτει. Υπάρχει πάντα η x ποσοστιαία πιθανότητα τυχαιότητας στη νοηματοδότηση των λέξεων και κατά συνέπεια στην αναγωγή της ετυμολογικής ρίζας τους. Από την άλλη, ανέκαθεν με μπέρδευε το πώς φτάσαμε να θεωρούμε σήμερα κατά πολύ την τύχη, δηλαδή τη γραμματική ονοματοποίηση του ρήματος τυγχάνω, συνώνυμο της ευ-τυχίας, δηλαδή της θετικής έκβασης μίας κατάστασης.

Ένας φίλος κάποτε σε κατάσταση ευδαιμονικής κρασοκατάνυξης μού φώναξε από τα μύχια της λογικής του «έχεις τύχη, ρε φίλε! Μακάρι να μπορούσα να τα καταφέρω κι εγώ σαν εσένα…». Από εκείνη τη στιγμή η φράση αυτή με στιγμάτισε, με στοίχειωσε κι αναζητώ αενάως, τι άραγε να εννοούσε. Δεν τόλμησα ποτέ να ρωτήσω. Για ποιο λόγο; Δεν ξέρω να απαντήσω με ακρίβεια. Ίσως γιατί με ιντριγκάρει να διαβάζω τις σκέψεις των ανθρώπων ή, για να το θέσω ακόμη καλύτερα, να νομίζω ότι τις διαβάζω, να φαντασιώνομαι τα ένοχα μυστικά τους και να γελώ συνωμοτικά τις ώρες που απομένω μονάχος μου.

Φιλολογικά, λοιπόν, η απάντηση βρίσκεται στα λεξικά, μαθηματικά στις πιθανότητες, φυσικά στις εξισώσεις και μεταφυσικά στο θεό. Πραγματικά, όμως, πού υπάρχει; Πόσο τυχαίες είναι οι καταστάσεις που βιώνουμε καθημερινά; Οι άνθρωποι που γνωρίζουμε, που δεν γνωρίζουμε, που ερωτευόμαστε, που αποφεύγουμε, που προσπερνάμε; Ποια είναι η βαθμίδα της τυχαιότητας με την οποία εγώ έγινα συγγραφέας και η Αμαλία γιατρός; Πόσες πιθανότητες συνωμότησαν για να τη γνωρίσω και να την αγαπήσω; Ήταν οι ίδιες που με έκαναν να την κρατήσω μακριά μου, παρόλο το χείμαρρο συναισθημάτων που έπνιγε τη λογική μου; Με ποιο κριτήριο μπορώ να αξιολογήσω όλη τη ζωή μου που από το ξεκίνημά της κιόλας, μέσα στη μήτρα της μάνας μου, ήταν το αποτέλεσμα μιας τυχαίας σμίξης και επιβίωσης κατά φυσική επιλογή;

Στη τελευταία μας συνάντηση με την Αμαλία δε μιλούσα πολύ, καθόλου θα έλεγα. Την άφησα να ελαφρώσει την ψυχή της για να μην κουβαλάει το βάρος μου στην επόμενη τυχαία συνάντηση. Γνώριζα ότι δε θα την ξαναέβλεπα κι ενσυνείδητα πλέον άκουγα για τελευταία φορά τη φωνή της κι έβλεπα την ένσαρκη εικόνα της. Αυτό δεν ήταν τυχαίο. Το είχα επιλέξει. Την αγαπούσα περισσότερο από όσο μπορούσε να αντέξει και γι’ αυτό έπρεπε να την αφήσω να φύγει. Ακόμα θυμάμαι το πολύβουο καφέ που συναντηθήκαμε. Δεν πήγα ποτέ ξανά. Η στιγμή που σηκώθηκε κι απομακρύνθηκε μια για πάντα από εμένα έχει τυπωθεί ανεξίτηλα στη μνήμη μου. Ενσυνείδητα, όχι τυχαία. Από επιλογή, όχι από τύχη, για να μπορώ να θυμάμαι, τις στιγμές που έχω ανάγκη, τον αέρα που ανέμιζε το κόκκινό της φόρεμα. Ήταν η μοναδική στιγμή στη ζωή μου που πάτησα παύση στην τυχαία αναπαραγωγή γεγονότων.

Όταν πια είχε χαθεί από τα μάτια μου, άναψα ένα τσιγάρο, φόρεσα τα ακουστικά μου και πάτησα για πρώτη και τελευταία φορά το shuffle. Έπρεπε με κάποιον τρόπο να επαναφέρω τη φυσική τάξη των πραγμάτων.

ΤΕΛΟΣ

Pollock

Η σημερινή λίστα αποτελεί την πρώτη τυχαία αναπαραγωγή της μουσικής μου οντότητας. Από τα 1113 τραγούδια κατέληξα τυχαία στα 20. Όλα προέρχονται από αγαπημένους δίσκους του διαστήματος 2010-2015. Τη συγκεκριμένη λίστα δε θα την έφτιαχνα ποτέ με αυτή τη μορφή. Καμιά φορά, όμως, και η τυχαιότητα έχει το ενδιαφέρον της!

Τα τραγούδια

01. Florence + the Machine – Breaking Down
02. Feist – A Commotion
03. Foo Fighters – Bridge Burning
04. St. Vincent – Bring Me Your Loves
05. Linda Perhacs – Daybreak
06. Queens of the Stone Age – …Like Clockwork
07. Rhye – Open
08. The Black Keys – I’m Not The One
09. Bon Iver – Perth
10. Modest Mouse – Be Brave
11. David Bowie – Where Are We Now?
12. Jessie Ware – You & I (Forever)
13. Brett Anderson – Possession
14. Paul Buchanan – A Movie Magazine
15. Sharon Van Etten – Every Time the Sun Comes Up
16. Woodkid – Boat Song
17. Gruff Rhys – The Swamp
18. R.E.M. – ÜBerlin
19. Radiohead – Lotus Flower
20. Bonobo – Know You

* Η εικόνα του άρθρου είναι πίνακας του Jackson Pollock. Όσο κι αν σε μερικούς μπορεί να φαίνονται τυχαίες μουτζούρες, μάλλον για τον ίδιο δεν ήταν. Περισσότερες πληροφορίες για το έργο μπορείτε να βρείτε εδώ.

Για το Mixgrill

15
Ιον.
15

Blue Monday: σκανδιναβικό

«Wanna have you by my side
I won’t let you run and hide
If I have to I will haunt you
Eyes of phantom in the night»

Η Farao (κατά κόσμον Kari Jahnsen) έχοντας αφήσει πια πίσω της το 500 ατόμων νορβηγικό χωριό της και κατοικώντας πλέον στο μητροπολιτικό Λονδίνο κυκλοφόρησε το Μάιο το πρώτο single του επερχόμενου ντεμπούτου της με το όνομα Hunter. Ο τίτλος του είναι ακόμα άγνωστος, φέρεται όμως ότι θα βγει στα δισκοπωλεία προς τα τέλη του 2015. Εταιρεία η αγαπημένη μου πια Domino. Για κάποιο λόγο με σαγήνευσαν τα σκανδιναβικά φωνητικά της, που όσο να πεις -όσον αφορά το θηλυκό γένος- τους έχω μια μικρή αδυναμία. Εν αναμονή λοιπόν της ολοκληρωμένης δουλειάς της.

Καλημέρα και καλό καλοκαίρι! Δεν ευχήθηκα, σωστά;




Αρχείο δημοσιεύσεων

indiego

Sternenwandler

Ακούστε το βίντεο κλαμπ The Podcast

Mix Grill Βίντεο κλαμπ The Podcast

Το Lagrimas de oro στο Mixcloud

Το ραδιόφωνο του Lagrimas de oro

Το αρχείο της Blogovision 2012

Το αρχείο της Blogovision 2013


Αρέσει σε %d bloggers: